Wyszukiwarka:
Rozważania tematyczne: Drogi wychowania

Wychowywać wspólnotowo i indywidualnie (metody)

2019-03-18

News
Pedagogia biblijna jest zarówno indywidualna, jak też zbiorowa – dotyczy całej społeczności. Celem tego rodzaju edukacji jest nie tylko rozwój jednostki, ale także osiągnięcie dojrzałości przez całą społeczność. Jest to możliwe, ponieważ dojrzałości jednostkowej nie można osiągnąć bez dojrzałości zbiorowej i odwrotnie: pełen rozwój społeczności zakłada, że poszczególne jednostki osiągnęły zadowalający poziom rozwoju. Bóg Wychowawca kształtował swój lud, ale formował też wybranych mężów, patriarchów, sędziów, proroków. Mistrz z Nazaretu również nauczał lud w przypowieściach, a osobno wyjaśniał ich znaczenie wybranym uczniom (apostołów). Jedna i druga metoda jest nieodzowna w pedagogii biblijnej.


rys. Anna Szadkowska OV


Czytaj!
Mt 13,10-17 (BP)

Uczniowie podeszli do [Jezusa] i zapytali: „Dlaczego mówisz do nich [tłumu] w przypowieściach?”. A On odpowiedział: „To wam dane jest poznać tajemnice królestwa niebieskiego, a nie tamtym. Bo temu, kto ma, będzie dodane i będzie miał w nadmiarze. A temu, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. Dlatego mówię do nich w przypowieściach,gdyż patrzą, a nie widzą; słuchają, a nie słyszą i niczego nie rozumieją. Tak spełnia się na nich proroctwo Izajasza:

Będziecie przysłuchiwać się, ale nic nie zrozumiecie,

będziecie się wpatrywać, ale nie zobaczycie.

Skamieniało bowiem serce tego ludu,

ich uszy dotknęła głuchota,

a oczy ślepota,

bo nie chcą widzieć ani słyszeć,

i nie chcą zrozumieć ani się nawrócić,

żebym ich uzdrowił.

Lecz szczęśliwe wasze oczy, że widzą, i uszy, że słyszą. Zapewniam was bowiem: wielu proroków i sprawiedliwych pragnęło zobaczyć to, co wy widzicie, a nie zobaczyli; i usłyszeć to, co wy słyszycie, a nie usłyszeli.


Rozważ!

Nauczanie i wychowanie indywidualne (osobowe) i zbiorowe (wspólnotowe) w Piśmie Świętym są ze sobą tak ściśle związane, że czasami trudno jest określić czy dany fragment dotyczy jednostki czy społeczności (por. Oz 2,16nn; Ps 50 [51],1.20). Dzieje się tak dlatego, że Bóg jest nauczycielem każdego z nas, a jego nauczanie rozciąga się na całe nasze życie. Po drugie, człowiek posiada „naturę wspólnotową”, a wspólnota posiada „indywidualność”, która nie jest tożsama z osobowością poszczególnych jej członków: cele jednostek i całej społeczności ściśle się ze sobą łączą. Ponadto, cała społeczność powołana jest do komunii z Bogiem poprzez możliwie najściślejszy związek z Jezusem, Słowem Wcielonym (por. Ef 1,3-23; Kol, 1,15-20). Ten związek nazywamy Kościołem, a w Eucharystii doświadczamy wezwania wszystkich jego członków, aby stanowili jedno (J 17,21; por. Martini, Dio educa il suo popolo, 24-27).

Jezus jako Nauczyciel przekazał uczniom władzę i zobowiązał ich do głoszenia i nauczania (Mt 28,18-20). Wdrożenie w tajemnicę „Ewangelii królestwa” domagało się złożonej pedagogii: „Wam dano poznać tajemnice królestwa niebieskiego, im [tłumom] zaś nie dano” (Mt 13,11; por. Mk 4,10-12; Łk 8,9-10). Argumentacja zaczerpnięta z proroctwa Izajasza (6,9n) wyróżnia uczniów i zarazem wskazuje na zadania tych, którzy będą uczestniczyć w procesie wtajemniczania w Ewangelię o królestwie niebieskim. Jezus tradycyjną naukę o królestwie Bożym głosił wszystkim bez różnicy najczęściej w formie przypowieści (obrazowych metafor i porównań) – nauczanie zbiorowe, lecz wyjaśnienia i komentarz oraz tzw. logia dotyczące przyszłości i cierpienia Syna Człowieczego zatrzymał tylko dla wybranych uczniów – nauczanie indywidualne (por. Mt 8,20; 9,6; 10,23; 11,19; 12,8.40; 13,37.41; 16,27; 17,9.12.22; 18,11; 19,28; 20,18; 24,44; 25,31; 26,2.24.45).

Ewangelia Marka wprowadza tutaj dodatkowe rozróżnienie na tych, którzy są „wewnątrz” i „na zewnątrz”: „Wam powierzono tajemnicę królestwa Bożego, tamtym zaś, z zewnątrz, wszystko podaje się w przypowieściach” (Mk 4,10). Tajemnica królestwa oznacza tu Boży plan zbawienia. Plan ten był zakryty przez wieki, potem został objawiony prorokom, następnie uczniom Jezusa, którzy z kolei mieli za zadanie ogłosić go wszystkim ludziom jako Ewangelię (Mk 15,16). Określenie ci, którzy są „z zewnątrz” odnosi się do tłumów, czyli do tych nie będących w stanie zrozumieć działania Bożego – panowania (królestwa) Bożego. Tłumy słyszą nauczanie Jezusa (słowo) i widzą Jego działanie (czyn), ale zamykają się na Jego naukę. Uczniowie zaś są tymi, których Jezus podejmuje się przeprowadzić z sytuacji bycia „na zewnątrz” – w której tajemnica Królestwa jest niedostępna – do sytuacji bycia „wewnątrz” (dano poznaćpowierzono tajemnicę). Oni muszą odważnie wejść do wnętrza tej tajemnicy, by utożsamić się z nią samą (por. „królestwo Boże w was jest” – Łk 17,21). To jest – zdaniem kard. Martiniego – „droga katechumena: z sytuacji bycia na zewnątrz, której znaki wydają się zagadkowe – ku wnętrzu, gdzie sami utożsamiają się z rzeczywistością [Kościoła]. Ta właśnie droga opisana jest w rozdziale czwartym [Marka], gdzie cytuje się zdanie ze Starego Testamentu: „aby patrzyli oczami, a nie widzieli, słuchali uszami, a nie rozumieli, żeby się nie nawrócili i nie była im wydana tajemnica” (Mk 4,12; Iz 6,9)” (por. C.M. Martini, Być z Jezusem, 28).

Tłumy słuchające w przypowieści nie były przygotowane na przyjęcie pełnej prawdy o królestwie niebieskim (por. 1 Tes 4,12), uczniowie zaś potrzebowali jeszcze dodatkowych wyjaśnień – katechezy mistagogicznej (wam powierzono tajemnicę), aby mogli „przekonać się o niezawodności/prawdziwości otrzymanego pouczenia” (Łk 1,4), a „idąc pozyskiwali uczniów we wszystkich narodach” (Mt 28,19). Mistrz zobowiązywał przygotowanych do misji: „Nauczajcie ich [tłumy], aby zachowywali wszystko, co wam nakazałem” (Mt 28,20a).

Indywidualne kształtowanie uczniów w szkole Jezusa dokonuje się, na przykładzie trzeciej Ewangelii i Dziejów Apostolskich, w trzech etapach. Jezus jako wędrowny nauczyciel i mistrz w drodze naucza i wychowuje swoich uczniów: najpierw na dobrych ludzi – wychowanie człowieka-chrześcijanina (Łk 5–9), a następnie na świadków/głosicieli Ewangelii – wychowanie ewangelicznego ucznia (Łk 9–18), by pełny wyraz uzyskać w tajemnicy paschalnej: męki, śmierci i zmartwychwstaniu (Łk 22–24). Mistrz-Przewodnik (gr. epistatēs) sam kreuje poszczególne etapy tego itinerarium(wezwanie – formacja – posłannictwo), czyli prawa do bycia uczniem, potrzebę naśladowania i realizację konkretnych zadań apostolskich. Istotne w całej formacji jest budowanie relacji: mistrz – uczeń (por. C.M. Martini, Głosiciel Ewangelii według św. Łukasza, 61-75).

W metodologii nauczania znanych jest wiele metod nauczania indywidualnego (wtajemniczania) oraz nauczania zbiorowego (np. w małych grupach). Każde z nich ma swoje cele i zadania, często jedne wspierają, drugie uzupełniają się wzajemnie. Istotne jest jednak zastrzeżenie Jana Pawła II z adhortacji o katechizacji w naszych czasach: „Zastosowanie metod i języka muszą być narzędziami, przy pomocy których będzie przekazywana całość, a nie tylko część «słów życia wiecznego» (J 6,69; por. Dz 5,20; 7,38), czy «dróg życia» (Dz 2,28; por. Ps 16,11)” (CT 31; por. 52, 59; DOK 149-151). Należy zatem pamiętać o prymacie integralności treści nauczania („daniny wiary”; por. Flp 2,17) nad metodami pedagogicznymi, czyli sposobami i narzędziami przekazu.

Warto jeszcze zapytać:

  • Jakie metody nauczania i wychowania są szczególnie skuteczne w przekazie wiary?
  • „Kościół nie posiada własnej ani też jedynej metody przekazu, lecz w świetle pedagogii Bożej wybiera metody danego czasu. Przyjmuje w sposób wolny „wszystko, co jest prawdziwe, co godne, co sprawiedliwe, co czyste, co miłe, co zasługuje na uznanie” (Flp 4,8; por. 2 P 1,5-8), syntetyzując wszystkie elementy, które nie sprzeciwiają się Ewangelii, i włącza je w służbę na jej rzecz” (DOK 148). Czy to jest właściwa metodologia biblijna?
  • Jak należy rozumieć słowa Jana Pawła II: „Żadnemu katechecie nie wolno własną powagą dzielić dziedzictwa wiary na to, co on uważa za ważne i nieważne, aby potem jednego nauczać, a drugie przemilczeć” (CT 30)?

 

Módl się!

Boże, Ty objawiłeś Apostołowi Piotrowi tajemnice rozwoju życia duchowego, stąd nam zalecał: „Dołóżcie wszelkich starań, aby do waszej wiary dołączyć prawość, do prawości poznanie, do poznania opanowanie, do opanowania wytrwałość, do wytrwałości pobożność, do pobożności braterską życzliwość, a do życzliwości braterskiej miłość”. Taka apostolska metodologia pozwoli nam poznać w pełni naszego Pana Jezusa Chrystusa. Który żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.


Żyj Słowem!

Przebadaj własne metody wychowania i zapytaj: czy są one zgodne z katalogiem zaproponowanym przez Apostoła Narodów: „wszystko, co jest prawdziwe, co godne czci i sprawiedliwe, co czyste, miłe i szlachetne, wszystko, co jest cnotą i zasługuje na pochwałę” (Flp 4,8)?

ks. Jan Kochel

_____________________________________________________

Działaj!

WYCHOWYWAĆ WSPÓLNOTOWO I INDYWIDUALNIE

Poproś, by dziecko opowiedziało, co widzi na obrazku.

Nauczyciel zwija ogrodzenie otwierając Dreptusiowi możliwość wyjścia poza ogród.

  • Co robi Dreptuś? (wychodzi i sieje)
  • Jaka litera została wetknięta w jego wózek z nasionami? (Litera „A”)

Taka sama widniała na poprzednich obrazkach gdy nauczyciel zakładał ogród.

Dziś Dreptuś rzeczywiście wychodzi na zewnątrz z ziarenkami, które wyhodowali w ogrodzie.

Nie da się przez cały czas przebywać tylko w jednym miejscu. Dzieci rosnąc i dojrzewając coraz częściej wychodzą poza rodzinę i dom.

  • Jakie zadania wykonują dzieci poza domem? (nauka, zakupy, Msza święta, wyrzucenie śmieci, wyprowadzenie psa)
  • Jakich nawyków wyuczyły się w domu i wykorzystują je gdy wychodzą? (mówienie „Dzień Dobry”, chodzenie po chodniku, przechodzenie po pasach na zielonym światle)

Porozmawiaj z dziećmi, w jaki sposób pozdrowić księdza lub siostrę zakonną spotkanych na ulicy ("Szczęść Boże", "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus"). Porozmawiaj o znaku krzyża przed kościołem i modlitwie przed zjedzeniem drugiego śniadania w szkole.

  • Na ile udało się wam dotąd wyhodować takie ziarenka w rodzinnym domu?
  • Jak dbacie i rozsiewacie katolicką tradycję poza waszym domem?

Ważnym elementem takiej tradycji jest postawa rodziców, którzy wprowadzają lub pielęgnują zwyczaj udawania się na niedzielną Eucharystię o stałej porze, zasiadania do niedzielnego obiadu, sobotnich porządków, odwiedzin krewnych z okazji urodzin itp. Takie wspólnotowe działania budują rodzinę i każdego z jej członków.

  • Jak litera została umieszczona na drogowskazie? ("Ω" - omega)

Litera omega jest ostatnią w alfabecie greckim. Oznacza tu drogę, która jest nieograniczona. Jest to droga rozwoju naszego młodego bohatera. Ciągle może się rozwijać i coraz lepiej używać swoich talentów. Ma nieograniczone możliwości, bo zawsze coś można poprawić i lepiej wykonać.

Jedynym ograniczeniem może być zapas ziarna w wózku.

Każde dziecko, jak Dreptuś, musi się jak najwięcej nauczyć w domu, by na zewnątrz poradzić sobie w każdej sytuacji, by nie zabrakło mu ziaren do zasiewu w przyszłości.

Przećwiczcie z dziećmi zwroty grzecznościowe na różne okazje i w różnych okolicznościach.

ks. Artur Sepioło

Pozostałe tematy
Aktualności

Księga Izajasza - Nowy Komentarz Biblijny

Ostatnia (trzecia) część wielkiego komentarza do Księgi Izajasza rozdz. 40-66 wieńczy dzieło edytorskie ks. prof. Tadeusza Brzegowego, cenionego znawcy trudnej problematyki profetyzmu biblijnego; zob. warto_przeczytac,24

więcej

Ewangelia Rodziny - Kongres Nowej Ewangelizacji

Abp Grzegorz Ryś podczas Kongresu NE "Radość miłości" powiedział: „Ewangelia Rodziny jest niesłychanie ważną częścią jaką Kościół głosi. Ważne jest, abyśmy na tym kongresie pokazali Ewangelię Rodziny. To czego Pan Jezus i Kościół pozytywnie naucza o rodzinie”; ekai

więcej
zobacz wszystkie

Liczba wizyt: 4917658

Tweety na temat @Ssb24pl Menu
Menu