Rozważania tematyczne: Maryja - kobieta przy Nadziei
Nadzieję pokładam w Panu
2025-08-14
.jpg)
Odkrywanie nadziei w hymnach, pieśniach i psalmach jest wyzwaniem na nasze czasy, zwłaszcza dla ludzi żyjących tak, jakby Boga nie było. "Wiek XXI albo będzie religijny, albo nie będzie go wcale" - przestrzegał wielki francuski myśliciel i prorok André Malraux (zm. 1976). Do której grupy pragniesz przynależeć: "(...) mężowie krwawi, podstępni / nie dożyją połowy dni swoich, / ja zaś nadzieję pokładam w Tobie" (Ps 55,24)?
Czytaj!
[2] Boże, nakłoń ucha na moją modlitwę
i nie odwracaj się od mojej prośby, [3] zwróć się ku mnie i wysłuchaj mnie!
Szamocę się w moim ucisku,
jęczę [4] na głos nieprzyjaciela, na wołanie grzesznika,
bo sprowadzają na mnie niedolę
i napastują mnie w gniewie.
[5] Drży we mnie moje serce
i ogarnia mnie lęk śmiertelny. [6] Przychodzą na mnie strach i drżenie
i przerażenie mną owłada. [7] I mówię sobie: gdybym miał skrzydła jak gołąb,
to bym uleciał i spoczął - [8] oto bym uszedł daleko,
zamieszkał na pustyni.
[9] Prędko bym wyszukał sobie schronienie
od szalejącej wichury, od burzy. [10] O Panie, rozprosz,
rozdziel ich języki; bo widzę przemoc
i niezgodę w mieście.
[11] W dzień i w noc krążą
po jego murach,
a złość i ucisk są w jego środku. [12] Pośrodku niego jest zagłada,
a z jego placu nie znika krzywda i podstęp.
[13] Gdybyż to lżył mnie nieprzyjaciel,
zniósłbym to z pewnością; gdybyż przeciw mnie powstawał ten, który mnie nienawidzi,
ukryłbym się przed nim.
[14] Lecz jesteś ty, równy mi,
przyjaciel, mój zaufany, [15] z którym byłem w słodkiej zażyłości,
chodziliśmy po domu Bożym
w orszaku świątecznym.
[16] Niechaj śmierć na nich spadnie,
niechaj żywcem zstąpią do Szeolu,
bo w ich mieszkaniach i w nich jest nikczemność! [17] A ja wołam do Boga
i Pan mnie ocali. [18] Wieczorem, rano i w południe
skarżę się i jęczę, a głosu mego [On] wysłucha.
[19] Ześle pokój - ocali moje życie
od tych, co na mnie nastają: bo wielu mam przeciwników.
[20] Usłyszy Bóg i poniży ich
Ten, który zasiada na tronie od początku, bo nie ma w nich opamiętania
i nie boją się Boga.
[21] [Każdy] podnosi ręce na domowników,
umowę swoją łamie. [22] Jego oblicze jest gładsza niż masło,
lecz serce gotowe do walki. Jego słowa łagodniejsze niż olej,
lecz są to obnażone miecze.
[23] Przerzuć swą troskę na Pana,
a On cię podtrzyma; nie dopuści nigdy,
by miał się zachwiać sprawiedliwy.
[24] Ty, o Boże, ich wtrącisz
do studni zatracenia; mężowie krwawi, podstępni
nie dożyją połowy dni swoich,
ja zaś nadzieję pokładam w Tobie.
Ps 55[54],2-24 (BT)
Rozważ!
Nagłówek greckiej wersji psalmu 54[55] sugeruje, że powstał on gdy Dawid opłakiwał swego syna Absaloma po jego śmierci (por. 2 Sm 19,1-11). Jest to proroctwo o tych, którzy się srożą przeciwko Bogu i nie pokładają w Nim nadziei. Chrześcijańska zaś interpretacja widzi w nim Chrystusa w czasie Jego męki, kiedy modli się do Ojca. Prosi, by Jego modlitwa nie była odrzucona pomimo słabości ciała (w. 2-8); potem modli się o zniweczenie nieprawości żydów (w. 9-20a); a w końcu zapowiada los żydów trwających w swych zbrodniach (w. 20b-24). W hebrajskiej wizji ojciec opłakuje syna, a w greckiej Syn modli się do Ojca, a "Jego pot był jak krople krwi spadające na ziemię" (zob. Łk 22,39-44).
W niektórych miejscach psalmu wybrzmiewa nawiązanie do konkretnych tekstów Nowego Testamentu, np. do kary zstąpienia do Otchłani (por. Ps 55,16; Ap 19,20); do wołania proroka Symeona o odejście w pokoju czy "uwolnienie w pokoju duszy od tych, co na [niego] nastają" (por. Ps 55,19; Łk 2,29), albo do prośby Apostoła skierowanej do starszych Kościoła: "Powierzcie [Bogu] wszystkie swoje zmartwienia, a On zatroszczy się o was" (por. Ps 55,23; 1 P 5,7).
Właściwa interpretacja i aktualizacji tekstu biblijnego domaga się zrozumienia więzi między Starym i Nowym Przymierzem. Benedykt w adhortacji Verbum Domini przypomniał, że "jest rzeczą konieczną, by zarówno teologowie, jak duszpasterze byli świadomi relacji między Starym i Nowym Testamentem. Przede wszystkim jest oczywiste, że sam Nowy Testament uznaje Stary Testament za słowo Boże i dlatego przyjmuje autorytet świętych Pism narodu żydowskiego (...) Uznaje je w sposób wyraźny, przytacza bowiem wiele jego fragmentów i posługuje się nimi w argumentacji. Tak więc argumentacja opierająca się na tekstach Starego Testamentu stanowi w Nowym Testamencie decydującą wartość, przewyższającą rozumowanie czysto ludzkie" (VD 40). Papież przywołuje też starożytną maksymę św. Augustyna: "Nowy Testament jest ukryty w Starym, natomiast Stary znajduje wyjaśnienie w Nowym" (zob. Quaestiones in Heptateuchum 2,73: PL 34,623).
Testy Psalmów lepiej rozumiemy w świetle tajemnicy Chrystusa, a Jego życie i dzieła - męka, śmierć i zmartwychwstanie - pomagają nam odkryć wybrane wersety psalmów. "Jest więc ważne, aby zarówno w duszpasterstwie, jak w kręgach akademickich ukazywać właściwie głęboką relację między dwoma Testamentami, przypominając za św. Grzegorzem, że <to, co Stary Testament obiecał, Nowy Testament ukazał; co tamten głosi skrycie, ten wyznaje otwarcie jako już obecne. Dlatego Stary Testament jest proroctwem Nowego Testamentu; a najlepszym komentarzem do Starego Testamentu jest Nowy Testament>" (zob. Homiliae in Ezechielem I,VI,15: PL 76,836B; VD 41).
Uważna lektura wzajemnych relacji między Starym i Nowym Testamentem (wewnętrznej jedności Biblii; zob. VD 39) nie zwalnia od poszukiwania odniesień do życia współcześnie żyjących. Trzeba dostrzec powiązanie sensu dosłownego i sensu duchowego orędzia biblijnego. W tej jedności wyróżnia się to, co "służy opisowi kwestii wiary, moralności i eschatologicznego celu". W tym ukryte jest również wołanie o nadzieję dla człowieka i świata. "Jedynie w tej perspektywie można uznać, że słowo Boże jest żywe i mówi do każdego w teraźniejszości naszego życia" (VD 37).
Sens duchowy wołania o nadzieję z psalmu 55 trzeba odczytywać "w kontekście tajemnicy paschalnej Chrystusa i nowego życia, któremu ta tajemnica daje początek" (VD 37). Psalmista modląc się słowami: "Ty, o Boże, ich wtrącisz do studni zatracenia; / mężowie krwawi, podstępni / nie dożyją połowy dni swoich, / ja zaś nadzieję pokładam w Tobie", zapowiada zwycięstwo nad śmiercią oraz zmartwychwstanie jako wypełnienie się Pisma. Tylko w Chrystusie każdy chrześcijanin może pokładać nadzieję (zob. Mt 12,21; J 5,45; Dz 24,14-15; Rz 5,2-5; 1 Kor 15,19; 2 Kor 1,10; Ef 1,12; Kol 1,27; 1 Tes 1,3; 1 P 1,3; 1 J 3,3).
Warto zatem zapytać:
- Jak czytam Pismo Święte? Czy pamiętam o trzech kryteriach interpretacji Biblii, tj. "zwrócenie uwagi na treść i jedność całego Pisma św."; czytanie w "żywej Tradycji całego Kościoła" oraz uwzględnienie tzw. "analogii wiary", czyli spójności prawd wiary między sobą i w całości planu Objawienia (KO 12; KKK 111-114)?
- Czy staram się odkrywać sens duchowy testów Starego i Nowego Testamentu ze względu na jedność zamysłu Bożego (KKK 117-119)?
- Jakie znaki nadziei odczytuję w Biblii?
Módl się!
[...] Bóg mnie wysłucha i poniży ich,
On, który od wieków króluje;
bo się nie chcą nawrócić
i nie znają bojaźni Bożej.
Podniósł rękę na swych przyjaciół,
zerwał więzi przyjaźni.
Gładsza niż masło była jego mowa,
a w sercu myślał o walce;
łagodniejsze od oliwy były jego słowa,
a były to obnażone miecze.
Zdaj swoje troski na Jahwe,
a On cię podtrzyma;
On nigdy nie dopuści do tego,
by sprawiedliwy się zachwiał.
Tak więc, o Boże, strąć ich do groby zagłady!
Mężowie krwi i kłamstwa
nie dożyją połowy swych dni.
Ja jednak mam nadzieję w Tobie.
Ps 55,20-24 (tłum. Biblia Poznańska).
Żyj Słowem!
Słowem Bożym, na którym Psalmista opiera swoją nadzieję są przede wszystkim obietnice Boże. Odmów jeszcze raz ps 55 i zapytaj: jakie obietnice przygotował dla ciebie Bóg?
ks. Jan Kochel
fot. Karta z Biblii Gutenberga (1455).
