Wyszukiwarka:
Warto przeczytać

Jan Kochanowski modli się psalmami

2015-11-13

News

Szczęśliwy mąż, który nie idzie za radą występnych...

Ps 1, 1


Myśl i dzieła Jana z Czarnolasu (1530-1584) kształtowały i rozwinęły literaturę polską. Otrzymał przydomek "ojca poezji polskiej" i określenie "umysł renesansowy", bo zdobył wykształcenie, studiował historię i języki starożytne, znał języki obce, bywał w świecie, wypracował własny system poglądów filozoficznych, pisał pięknym językiem łacińskim i polskim, wykorzystywał starożytne gatunki (pieśń, tren, tragedię...), nawiązywał do mitologii,inspirował się Biblią.

Literatura polska zawdzięcza mu:
- bogactwo obserwacji świata, ludzi, trwałych i przemijających wartości;
- filozoficzną wizję świata, Stwórcy i miejsca człowieka we wszechświecie;
- wzór artysty - utalentowany, oddany muzom, niezrozumiany przez ludzi, samotny;
- ideał sielskiej arkadii - pochwała życia wiejskiego, mit Czarnolasu;
- ideał patriotyzmu ("A jeśli komu otwarta droga do nieba - tym, co służą ojczyźnie");
- wprowadzenie do literatury bohatera-dziecka-Orszuli i przyznanie się do bólu i łez po śmierci córki (Treny);
- polską tragedię nowożytną, pieśni, czyli początek polskiej liryki, tren, przekład "Księgi Psalmów"...

"Psałterz Dawidowy" (1579) to tłumaczenie biblijnej "Księgi Psalmów" z łaciny, ale dzieło poety jest parafrazą tej księgi. Zapewne Kochanowski znał wcześniejsze tłumaczenia Walentego Wróbla, Jana Leopolity czy Mikołaja Reja, ale jego praca jest przykładem dzieła wyjątkowego. To przykład religijności określanej mianem humanizmu chrześcijańskiego.

Wystarczy spojrzeć na Pieśń XXV "Czego chcesz od nas, Panie...". Pieśń stanowi przykład liryki inwokacyjnej i ma formę rozbudowanej apostrofy, skierowanej do Boga. Ma pochwalny charakter i podniosłą tonację - nawiązuje do tradycji psalmicznej. To hymn na cześć Stwórcy i Jego genialnego dzieła, świata i człowieka. Obraz świata jest tu plastyczny, malarski, stąd kunsztowna metaforyka, liczne personifikacje, które tę urodę uwydatniają. Świat jest ogromnym kosmosem wypełnionym przez wielkie otchłanie, morza, lądy i niebo. Wszystko uporządkowane, bo każdy element rzeczywistości ma swe miejsce i przeznaczenie. Nic nie dzieje się przypadkowo, dzieło Boga jest stabilne i daje bezpieczeństwo. Świat jest piękny, powabny, misternie utkany przez Boga - Artystę:
"Tyś niebo zbudował,
I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował".

Natura hojnie obdarza człowieka:
"Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają,
Wino, Jesień i jabłka rozmaite dawa".

Świat dany przez Boga jest dziełem Sztuki, a Jego Twórca to Sztukmistrz Doskonały, Wielki Architekt, który genialnie wszystko obmyślił, by człowiek mógł zamieszkać w ziemskim edenie. Bóg to Absolut, źródło dobra i piękna. Człowiek nie czuje wobec Niego dystansu, choć wie, że Bóg jest Doskonałością, ale też siebie samego postrzega jako istotę obdarzoną podmiotowością, istotę kochaną, bezpieczną.

Utwór wyraża pogodną renesansową religijność charakterystyczną dla epoki odrodzenia oraz koncepcję Boga ponadwyznaniowego:
"Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie...".

To Bóg wszystkich ludzi, a Jego obecności doświadcza się na każdym kroku, bo uczestniczymy w stworzonym przez Niego doskonałym świecie:
"Człowiek w Twej pieczy uczciwie
Bez wszelakiej lichwy żywie;
Pobożne jego staranie
I bezpieczne nabywanie".

Krystyna

por. Bogurodzica
Pozostałe tematy
Aktualności

Apel - ofiar 1945!

Na terenie Śląska w pierwszych miesiącach 1945 roku zamordowano wielu księży, sióstr zakonnych oraz ujawniono heroiczne postawy ludzi świeckich. Apelujemy o uzupełnienie listy ofiar na naszej ziemi w 1945 r. (do końca listopada br.). Podajcie imiona i nazwiska - datę śmierci - miejsce + literaturę! Piszcie na adres: jkochel@uni.opole.pl lub Facebooka czy Twittera; ostatnio dodane poniżej; zob. kapłani/

więcej

Lectio divina - lektura Boga

Na naszej stronie trzeba od czasu do czasu przypomnieć - co to jest lectio divina? Jaki jest cel Szkoły Słowa Bożego? Temu m. in. służy "Przewodnik SSB". Kurs Biblijny w Gliwicach również podejmuje to wyzwanie. Polecamy!

więcej
zobacz wszystkie

Liczba wizyt: 2996751

Tweety na temat @Ssb24pl Menu
Menu