Filatelistyka to nie tylko hobby, polegające na kolekcjonowaniu różnego rodzaju walorów pocztowych, ale to swego rodzaju zamiłowanie (gr. philein i ateleia) do gromadzenia tego co piękne i wartościowe. Pierwsze stowarzyszenie zrzeszające filatelistów zorganizowano w Belgii w latach 50. XIX wieku a w 1926 roku powstała Międzynarodowa Federacja Filatelistyki (Polski Związek Filatelistów - w 1950 r.). Tematyka religijna na znaczkach pocztowych jest obecna od początku istnienia tego fenomenu społeczno-kulturowego. Również Poczta Polska systematycznie wprowadza do obiegu walory filatelistyczne nt. religii - różnych konfesji chrześcijańskich. Wśród nich prym wiedzie hagiografia i mariologia w różnych jej aspektach. Wpływają na to specyficzna pobożność ludowa oraz duchowość Polaków, ukształtowana przez polskich świętych, a zwłaszcza św. Jan Pawła II (JPII-znaczki). Wielki Papież stwierdził, że Kościół "widzi [...] Błogosławioną Bogarodzicę w zbawczej tajemnicy Chrystusa i w swojej własnej tajemnicy; widzi Ją głęboko zakorzenioną w dziejach ludzkości, w odwiecznym powołaniu człowieka [...], widzi Ją po macierzyńsku obecną i uczestniczącą w licznych i złożonych sprawach, których pełne jest dzisiaj życie jednostek, rodzin i narodów" (RM 52). Artyści różnych epok zawsze cenili temat maryjny. Matka Jezusa pojawia się na obrazach i rzeźbach największych mistrzów. To różnorodne postrzeganie Matki Kościoła znalazło również swoje odzwierciedlenie na polskich znaczkach pocztowych.

Sztuka może pełnić rolę środka inspirującego zainteresowania sprawami wiary i moralności, może także być wyrazem swoistego poszukiwania sensu własnego życia i odpowiedzi na ważne pytania człowieka (Chałupniak 2022, 656). Od powstania hymnu Bogarodzica (śpiewanego pod Grunwaldem - 1410) czy pieśni Gaude Mater Polonia Wincentego z Kielczy (XIII w.) motyw maryjny był stale obecny w dziejach Polski. Za najstarszy wizerunek maryjny na terenie naszego kraju przyjmuje się ikonę Matki Bożej Łaskawej z Krzeszowa, datowaną na XIII w. Trwa z kolei trwa spór o najstarszy obraz maryjny. Jedni uznają, że jest to obraz Madonny z Dzieciątkiem z Piekar Śląskich, znajdujący się obecnie w katedrze w Opolu, namalowany ok. 1420 roku. Inni uważają, że jest nim obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z krakowskiego konwentu dominikanów, tzw. „Chórkowej”, o co najmniej 10 lat starszy. Obydwa obraz pochodzą z tego samego warsztatu malarskiego. W późniejszym okresie powstało wiele wizerunków maryjnych, które ozdobiły polskie świątynie, włącznie z cudownym wizerunkiem z Matki Bożej z Jasnej Góry.  

Sobór Watykański II przypomniał, że nie wolno sztucznie oddzielać Matki Najświętszej od wspólnoty Kościoła. "Doznaje Ona czci jako najznakomitszy i całkiem szczególny członek Kościoła oraz jego typiczne wyobrażenie i najdoskonalszy wzór w wierze i miłości, a Kościół katolicki, pouczony przez Ducha Świętego, darzy Ją uczuciem dziecięcej miłości jako najmilszą Matkę" (KK 53). Potwierdzało to przekonanie nie tylko liturgia i sztuka sakralna, ale również kult i pobożność maryjna. Zwłaszcza pobożność ludowa krzewiła wiele różnych form rozwijających duchowość maryjną wśród wiernych wspólnot parafialnych, stowarzyszeń i grup religijnych oraz zgromadzeń zakonnych. Do popularnych nabożeństw majowych i październikowych, połączonych ze śpiewem Godzinek czy Akatystu, odmawianiem Różańca czy Litanii maryjnych, trzeba dodać nowenny, akty zawierzenia, koronacje cudami słynących wizerunków (por. Dyrektorium o pobożności ludowej nr 183-207). Maryjna pobożność ludowa, wypływająca z wiary i miłości ludu Bożego do Chrystusa - Syna Maryi, odbiła również swoje piętno na twórczości ludowej oraz osobistej i wspólnotowej pobożności wiernych Kościoła w Polsce. Wraz z rozwojem różnych form kultu i pobożności maryjnej istotna jest dobrze prowadzona katechez maryjna, która uwzględni podstawowe kryteria teologiczne i eklezjalne (por. DPL 186; DK 99-100; 109; 159; 201; 283-284; 338-342). 

Wykorzystanie obrazów o tematyce religijnej w kulturze, edukacji i katechezie jest powszechne i przebadane (zob. Verdon, 2004; EK 12/2008, 58-66; Chałupniak, 2014; 2022; Tradigo, 2022; 2025). Okazuje się, że tego typu obrazy i rzeźby są również obecne w tzw. sztuce użytkowej czy projektach współczesnych znaczków pocztowych. Wiodącym tematem, zwłaszcza po roku 1989, są tutaj motywy maryjne. Twórcy sięgają chętnie po reprodukcje dzieł znanych artystów, ale upamiętniają też dzieła mniej znanych autorów, cenionych i czczonych w sanktuariach maryjnych, chętnie nawiedzanych przez wiernych.  

2. Polskie znaczki pocztowej z motywami maryjnymi   

Twórcy znaczków pocztowych w swoich projektach artystycznych chętnie sięgają po motywy maryjne. Najczęściej są to znaczki pocztowe wprowadzane do obiegu w okresie Bożego Narodzenia. Jest to dość powszechne w wielu wydaniach pocztowych krajów Europy i innych kontynentów. Poczta Polska również, zwłaszcza od roku 1991, wprowadza znaczki pt. "Boże Narodzenie". Często znaczki te przedstawiają sceny z opowieści biblijnych ilustrujących wydarzenia z okresu Bożego Narodzenia (zob. BN-znaczki).

Pierwszy polski znaczek z motywem maryjnym pochodzi z 1933 roku (Fi 261). Przedstawia on ołtarz Wita Stwosza z okazji 400. rocznicy śmierci genialnego artysty z Norymbergi. Ten sam motyw powróci na znaczku z 1956 roku, przedstawiający centralną figurę Madonny z ołtarza mariackiego (Fi 838) oraz w serii znaczków z 1960 roku (Fi 1035-41). Tutaj, obok prezentacji scen z życia Maryi ("Radości Maryi" - boczne skrzydła ołtarzowe), wydano również jeden większy format o nominale 10 zł., przedstawiający Wniebowzięcie NMP z ołtarza głównego w kościele mariackim w Krakowie.

Ołtarz Wita Stwosza - Fi 838 i 1041

W roku 1971 wprowadzono do obiegu serię znaczków pocztowych przedstawiających polskie odkrycia archeologiczne z ekspedycji UNESCO - malowidła ścienne z Fares (Pachoras) w północnym Sudanie (Afryka). Wśród malowideł z poł. VIII wieku znajdują się motywy religijne, np. narodziny Chrystusa, Golgota, postać św. Anny, matki Bogarodzicy w geście nakazującym milczenie, a ponadto postaci Madonn oraz świętych i aniołów (Fi 1923-30). W tym samym roku ukazała się się seria "Witraże polskie", a wśród nich witraż z kościoła w Chełmnie z XIV w., przedstawiający ucieczkę do Egiptu (Fi 1960) oraz Madonnę z witraża z Krakowa z XV wieku (Fi 1962).

Św. Anna - Fi 1924 oraz witraż "Madonna" - Fi 1962

W roku 1974 w serii "Arcydzieła sztuki polskiej" na znaczka przedstawiono szopkę krakowską Franciszka Tarnowskiego (Fi 2199) oraz obraz "Ucieczka do Egiptu" nieznanego autora z Retabulum Dominikańskiego z XV wieku (Fi 2200). Pięć lat później ukazano motywy maryjne w ramach polskiego malarstwa ludowego "Malowidła na szkle": "Święta rodzina", ludowej malarki Eweliny Pęksowej i "Boże Narodzenie", ludowego malarza Zdzisława Walczaka.

Święta Rodzina - Fi 2509 i Boże Narodzenie - Fi 2510

Wielkie obchody 600-lecia obecności Obrazu Jasnogórskiego w sanktuarium OO. Paulinów w Częstochowie uczczono serią znaczków (Fi 2670-72) oraz blokiem 75. Oprócz wizerunku Czarnej Madonny pojawiły się dwa znaczki przedstawiające ojca Augustyna Kordeckiego podczas modlitwy przed Obrazem Jasnogórskim oraz scenę obrony Jasnej Góry przed nawałą szwedzką (1655). Po raz pierwszy Poczta Polska ukazuje tu wizerunek Madonny Jasnogórskiej, który odegrał i wciąż odkrywa tak ważną rolę w dziejach Polski: "Tu zawsze byliśmy wolni" - wyznał św. Jan Paweł II (3 maja 1979 roku). Rok później wprowadza jeszcze serię "Skarby Jasnej Góry", a wśród nich fragment ornatu z Matką Boską z XV w. (Fi 2890-92).

Obraz Jasnogórski - FSO4 blok 75.

Na fali odrodzenia i zrywu narodowego "Solidarności" dokonują się również przemiany Poczty Polskiej. W roku 1985 - po zakończeniu stanu wojenne - pojawia się znaczek upamiętniający Światową Wystawę Filatelistyczną - Italia`85. Z tej okazji wydano znaczek i bok 82 w dwóch wersjach, przedstawiono reprodukcję obrazu "Madonna z Dzieciątkiem ze św. Janem Chrzcicielem i aniołem" Sandro Boticellego. Druga wersja boku 82 upamiętnia 35. rocznicę Polskiego Związku Filatelistów (PZF).

 

Madonna z Dzieciątkiem i św. Jan Chrzciciel - FS02 - bok 82II (zob. Fi 3823).

Odzyskanie wolności i okres transformacji społeczno-ekonomicznej przynosi zmiany w sposobie myślenia zarządu Poczty Polskiej. Kontynuowana jest prezentacja bogatych zasobów dzieł muzeów polskich, np. "Ikony ze zbioru Muzeum w Łańcucie" (Fi 3099-3104), "Arcydzieła ze zbioru Muzeum Narodowego w Krakowie" (Fi 3159-63) czy ikon ze zbioru Muzeum Ziemi Lubuskiej (Fi 3171-76).

Zwiastowanie - Fi 3162 i ikona - Fi 3173

Z okazji 200. rocznicy ustanowienia Orderu Wojennego Virtutti Militari wprowadzono do obiegu serię upamiętniającą to ważne wydarzenie. Jej zwieńczeniem jest Blok 103, który prezentuje Matkę Boską Częstochowska w płaszczu hetmańskim. Walor pocztowy potwierdza obecność i orędownictwo Matki Bożej nad narodem polskim w szczególnie trudnych momentach jego historii, podczas historycznych bitew i zwycięstw oręża polskiego.

Matka Boska Częstochowska w płaszczu hetmańskim - Blok 103 (FS03).

W roku 1993 zainicjowano serię znaczków upamiętniających sanktuaria maryjne. Polska może poszczycić się wieloma pięknymi ośrodkami kultu Matki Jezusa i Matki Kościoła. Cykl tego typu znaczków będzie kontynuowany przez kolejne lata (1993-2008). Oto wybrane sanktuaria maryjne: Święta Lipka (Fi 3317) i Leśna Podlaska (Fi 3318), MB Anielska w Kalwarii Zebrzydowskiej (Fi 3341), Leżajsk (Fi 3403), Przeczyce (Fi 3465), Górka Duchowna (Fi 3522), Sejny (Fi 3574), Rokitno-Szymanów (Fi 3630-31), Bydgoszcz, Ludźmierz, Wrocław (Fi 3755-57), Jaworzno, Opole, Trąbki Wielkie (Fi 3836-38), Czętiho, Krzeszów i Zielnice (Fi 3920-22), a także seria 17 znaczków z 2004 roku, upamiętniających kolejne sanktuaria maryjne (Fi 3981-97) oraz MB Śnieżnej w Bystrzycy Kłodzkiej (Fi 4216).

Sanktuaria w Kalwarii Zebrzydowskiej, Leżajsku, Opolu, Krzeszowie i Rud Wielkich.

Upamiętniano również rocznice koronacji cudami słynących obrazów, np. MB Tęskniącej w Warszawie-Powiślu (Fi 3568), a ponadto uczczono wizerunek MB Więźniów Wschodu z Katynia (Fi 3605-06) czy MB Leśnickiej z okazji Roku Jubileuszowego (Fi 4172).

MB Więźniów Wschodu - Fi 3606;

Motyw maryjny pojawiał się również przy okazji walorów pocztowych ukazujących się z okazji Wielkanocy, np. Pieta z Tubądzina (Fi 3602). Motyw maryjny obecny jest też na znaczkach upamiętniających wizyty papieża Jana Pawła II w Polsce oraz rocznice związane z jego życie i posługą na stolicy Piotrowej, np. z okazji 80. rocznicy urodzin (Fi 3682-84) czy 25. rocznica pontyfikatu (Fi 3867-90).

Nowa seria znaczków pt. "Madonny Kresowe" zainicjowana została w 2014 roku. Zdecydował o tym sentyment do Kresów Wschodnich i pragnienie upamiętnienia miejsc kultu maryjnego w sanktuariach na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej. Pierwsze z nich to obrazy z sanktuarium MB Drohobyckiej (Fi 4543) i MB Kochawińskiej (Fi 4544). Ikona MB Kochawińskiej liczy sobie prawie 400 lat. Łaskami słynący obraz pochodzi z Kochawiny, niewielkiej miejscowości na Wschodnich Kresach. Początki nabożeństwa maryjnego sięgają pierwszej połowy XVII wieku. Modlono się wówczas: O Mater Dei electa esto nobis via recta („O Matko przez Boga wybrana, prowadź nas prostą drogą do Pana”). Po II wojnie światowej obraz przywędrował wraz z przesiedleńcami na Śląsk do Gliwic. Tu znalazł nowe miejsce, a oo. Jezuici zainicjowali nowe formy kultu, tworząc - po wybudowaniu nowego kościoła na osiedlu Kopernika - sanktuarium Matki Bożej Dobrej Drogi (ustanowione 26 sierpnia 2020 roku).

MB Kochawińska - Madonny Kresowe - Fi 4544

Kontynuacja cyklu "Madonny Kresowe" miała miejsce w kolejnych latach:

• w 2016 roku seria wzbogaciła się o reprodukcje obrazów (4): Matki Bożej z Fragi (z kościoła OO. Bernardynów w Warszawie-Czerniakowie), Matki Bożej Żółkiewskiej  (z kościoła OO. Dominikanów w Warszawa-Służewie), Matki Bożej Białokamieńskie (z kościoła św. Jerzego i MB Różańcowej w Wałbrzychu-Białym Kamieniu), Matki Bożej Królowej Korony Polskiej (kościół pw. św. Marcina w Barkowie) (Fi 4707-10);
• podobne znaczki ukazała się w 2018 roku, prezentując kolejne (4) obraz: Matki Bożej Łuckiej, obecnie w kościele pw. św. Marka Ewangelisty w Siedlcach koło Oławy, Matki Bożej Królowej Korony Polskiej z Kałusza - Hołd stanów, obecnie w kościele pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gryfinie, Matki Bożej Królowej Korony Polskiej z Porchowej koło Buczacza, Matki Bożej Zbaraskiej, obecnie w kościele pw. Matki Bożej Zbaraskiej w Prałkowcach koło Przemyśla (Fi 4857-60);
• w 2021 roku kolejne obrazy: Matkę Bożą Bołszowiecką, obecnie w kościele pw. św. Katarzyny w Gdańsku (OO. Karmelici), Matkę Bożą Mariampolską, obecnie w kościele pow. NMP na Piasku we Wrocławiu, Matkę Bożą Pocieszenia ze Lwowa, obecnie w kościele pw. św. Klemensa Marii Dworzaka we Wrocławiu - Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia (OO. Jezuici), Matkę Bożą Tarnopolską, obecnie w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Poznaniu, OO. Dominikanie (Fi 5156-59). Wszystkie wymienione obrazy pochodzą z dawnych Kresów Wschodnich.

Poczta Polska upamiętniła również ważne rocznice wydarzeń związanych z kultem i pobożnością maryjną, np. 100-lecie objawień Matki Bożej w Fatimie (Fi 4151), 300. rocznica koronacji MB Częstochowskiej (Fi 4782), 100-lecie Rycerstwa Niepokalanej (Fi 4791-92) czy 50. rocznicę koronacji Matki Bożej Licheńskiej (Fi 4781); a ponadto 300-lecie koronacji obrazu MB Kodeńskiej (Fi 5336) czy 70-lecie Apelu Jasnogórskiego (Fi 5361). Przypominano też rolę i znaczenie obrazu Matki Miłości i Sprawiedliwości Społecznej z Piekar Ślaskich, gdzie co roku pielgrzymują tysiące mężczyzn i kobiet (Fi 4790).

Koronowane obrazy z Fatimy, Częstochowy, Lichenia i Piekar Śląskich.

W 2018 roku do obiegu wprowadzono znaczek pocztowy według projektu Bożydara Grozdewa, na którym przedstawiono obraz Matki Bożej z gałązką wiśni autorstwa Marii Wollenberg-Kluza, namalowany wg wizji objawień Władysławy Papis (1944-1949). To oryginalne ujęcie nawiązuje do objawień maryjnych w podwarszawskich Siekierkach (sanktuarium maryjne od 1997 roku). Maryja tradycyjnie wzywała do poprawy życia, pokuty i nawrócenia; prosiła o modlitwę różańcową i wybudowanie świątyni. W miejscu objawień powstała parafia i szkoła podstawowa Zakonu Ojców Pijarów, którym patronuje "Matka Boża Nauczycielka Młodzieży" (kard. J. Glemp). Innym ciekawym przykładem lokalnej pobożności maryjnej jest kult obrazu z wizerunkiem Matki Bożej Elekcyjnej (Matki Bożej Pocieszenia). Obraz namalowany został w 1621 r. przez nieznanego malarza. Towarzyszył on elekcjom królewskim w Warszawie. Obecnie znajduje się w kościele św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Warszawie-Woli.

Matka Boża Nauczycielka Młodzieży - Fi 4824; Matka Boża Elekcyjna (Pocieszenia) - Fi 5189.

Przykładem twórczej współpracy świeckich katolików i OO. Redemptorystów jest fenomen "Rodzina Radia Maryja". Działalność ta sukcesywnie rozwija się w ramach różnych form środków społecznego przekazu (radio, prasa, telewizja, social media). Poczta Polska uczciła 30-lecie istnienia Radia Maryja dwoma znaczkami oraz okazjonalną kopertką, na której przedstawiono papieża Jana Pawła II klęczącego przed kopią figury Matki Bożej Fatimskiej, znajdującej się w kapicy w siedzibie Radia Maryja w Toruniu. Przypomniano też wymowne słowa Papieża: "Ja Panu Bogu codziennie dziękuję, że jest w Polsce takie radio i że się nazywa Radio Maryja" (Fi 5188; FDC01).

  

Koperta wydana z okazji 30-lecia Radia Maryja - FDC01.

W październiku 2020 roku do obiegu wprowadzono znaczek pocztowy przedstawiający rzeźbę "12 Gwiazd w Koronie Maryi Królowej Pokoju" (Fi 5093) z  Kaplicy Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu w Niepokalanowie. Autorami są Marcin i Kamil Drapikowscy, twórcy idei utworzenia na świecie dwunastu ośrodków wieczystej adoracji w intencji pokoju, zainspirowanej słowami św. Jana Pawła II o Maryi jako "Niewieście Eucharystii" (EdE 53-58). Do tej pory utworzono 8 takich ołtarzy: w Betlejem (Palestyna), Oziornoje (Kazachstan), Medziugorie (Bośnia i Hercegowina), Jamusukro (Wybrzeże Kości Słoniowej), Hwaseong (Korea Południowa), Kibeho (Rwanda), Dagupan (Filipiny) i Niepokalanowie (Polska) (por. http://www.drapikowski.pl/). 

Innym pięknym projektem filatelistycznym jest upamiętnienie tajemnic Różańca świętego na znaczkach pocztowych. W 2023 roku do obiegu weszły cztery znaczki z przywieszkami (Fi 5345-48; PW01-20), na których przedstawiono 20 obrazów i grafik, znajdujących się na terenie polskich kościołów, parafii, klasztorów, muzeów oraz domów zakonnych, które opowiadają historie związane z każdą z czterech tajemnic różańcowych. Całość wieńczą cztery boki o niezwykłych walorach artystycznych (FS01-04). Różaniec jest nie tylko modlitwą, ale przede wszystkim propozycją biblijnej medytacji i kontemplacji oblicza Chrystusa wraz z Maryją - jest "programem", który zaproponował Kościołowi św. Jan Paweł II u początku trzeciego tysiąclecia, by "z entuzjazmem nowej ewangelizacji wypłynął na głębię na morzu dziejów" (EdE 6; RV 19-20).

Tajemnice Światła - Fi 5345; FS02

W roku 2022 Poczta Polska zainicjowała nowy cykl pt. "Polskie Madonny". Jako pierwsze pojawiły się dwa znaczki z reprodukcjami Matki Bożej Dzierżoniowskiej i Matki Bożej Uśmiechniętej z Pszowa (Fi 5248-49). Kolejne są obrazy: Matki Bożej Mrzygłodzkiej, znajdujący się w sanktuarium w Myszkowie i Matki Bożej Pocieszenia w sanktuarium w Nowym Sączu (Fi 5335-36).

MB Uśmiechnięta z Pszowa - Fi 5249

Tym razem postanowiono uzupełnić katalog wizerunków maryjnych na znaczkach pocztowych o mniej znane i rozpowszechniane w publikacjach obrazy i miejsca kultu maryjnego. Są to jednak przykłady lokalnej pobożności ludowej, przesycone bogactwem doświadczeń i zwyczajów wiernych czcicieli Bogarodzicy. Trzeba mieć nadzieję, że zainicjowany cykl wydawniczy będzie kontynuowany i odkrywane będą kolejne perły artystycznego wyrazu pobożności i kultu Matki Kościoła.

Nową formą aktywności filatelistycznej są tzw. znaczki spersonalizowane (MójZnaczek) lub walory związane z aktywnością lokalnych kół Związku Filatelistów Polskich. Jednym z takich kół zainteresowań jest "Gliwicki Klub Kolekcjonerów" (zob. https://kzgkk.pl/), powstały w 2011 roku. Klub skupia kolekcjonerów-miłośników Gliwic i regionu gliwickiego, którym bliska jest idea propagowania miasta i pamiątek jego kultury materialnej poprzez inicjowanie działań naukowo-badawczych, popularnonaukowych i popularyzatorskich, skierowanych do szerokiej rzeszy odbiorców. Filateliści "Gliwickiego Klubu Kolekcjonerów" zorganizowali np. kilka wystaw tematycznych, np. "Święty Jan Paweł II na Znaczkach Pocztowych świata" (Gliwice 2014), "Święty Jan Paweł II Papież" (Ruda Śląska 2015), "Jan Paweł II droga do świętości" (Gliwice 2015) oraz "Matka Boska w filatelistyce światowej" (Gliwice 2017). Ostatnia wystawa ukazała się z okazji 100. rocznicy objawień fatimskich w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Gliwicach. Prezentowane były kolekcje śląskich filatelistów Józefa Pawełczyka, Wacława Połcika i Andrzeja Nowaka pt. "Ave, ave, ave Maria" i "Sanktuaria Matki Bożej", uzupełnione o zbiór "Watykan" (Gliwicki GN 14.06.2017). Gliwiccy kolekcjonerzy tworzą wspólnotę ludzi z pasją.

Od roku 2014 Koło ZFP "Gliwicki Klub Kolekcjonerów" zainicjowało serię spersonalizowanych znaczków, arkusików i kart pocztowych pt. "Madonny Gliwickie" i "Madonny Ziemi Gliwickiej" (https://kzgkk.pl/) - ok. 80 walorów (znaczków i kartek pocztowych). Każde nowe wydanie jest udokumentowane na stronie "Gliwickiego Klubu Kolekcjonerów" oraz serwisie wiadomości filatelistycznych "Katalogu Znaczków Polskich" (np. Madonny Gliwickie - Maryja Dziewica Niepokalanie Poczęta - kościół św. Jerzego Gliwice-Ostropa; https://www.kzp.pl/index.php?artykul=nws-n94-n9401). Najnowsze walory to znaczek, kartka pocztowa i arkusik z serii Madonny Ziemi Gliwickiej, który prezentuje jeden z czterech witraż w kościele Matki Bożej Jasnogórskiej w Gliwicach na Trynku (zob. https://www.kzp.pl/index.php?artykul=nws-n95-n9550).

Matka Boża Łysiecka - 2014 - witraż MB Różańcowej i św. Dominika - 2024

Witraż Wniebowzięcia NMP Gliwice-Trynek - 2025

Propagowanie na znaczkach pocztowych lokalnych wizerunków maryjnych i miejsc kultu jest ambitną formą oddziaływania społeczno-kulturowego i religijnego. Uczy szacunku i wrażliwości do miejsc świętych oraz ochrony korzeni naszej chrześcijańskiej kultury.

***

Filatelistyka: pasja czy hobby? Istotne jest nie tyle zainteresowanie, co zamiłowanie, i to nie tylko do gromadzenia ("mieć"), lecz i dzielenia się z innymi ("być"). Budowanie relacji i więzi wokół osoby Matki Jezusa jest formą naśladowania jest postawy, cechującej się empatią i kontemplacyjnym wymiarem życia. To Maryja "zachowywała wszystkie [te] słowa i rozważała je w swoim sercu", Ona też "słuchała słowa Bożego i wprowadzała je w czyn" (Łk 2,19; 8,21). "Musimy wspólnie naśladować kontemplację Maryi, która po pielgrzymce do świętego miasta Jerozolimy powracała do domu w Nazarecie, rozważając w sercu tajemnicę Syna (por. Łk 2,51) - zachęcał św. Jan Paweł II (NMI 58). Miłośnicy znaczków pocztowych nie mogą zamykać się w zaciszu swoich domów z zgromadzonymi w klaserach znaczkami, ale mają zgłębiać znaczenie ich pod-czasowego przekazu i wprowadzać ich zbawcze orędzie "w czyn", czyli w swoje życie i życie swoich bliskich.

ks. Jan Kochel

Bibliografia:

Chałupniak R., Sztuka w katechezie, w: Leksykon katechetyczny, red. J. Kochel, J. Kostorz, Kielce 2022, 653-657.

Chałupniak R., Malarstwo w religijnych podręcznikach szkolnych, Opole 2014.

Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Dyrektorium o katechizacji, Kielce 2020 (DK).

Tradigo A., Ikony i oblicza Wschodu Teologia piękna i światła, Kielce 2022.

Tradigo A., Maryja w sztuce, Kielce 2025.

Verdon T., Maria nell`arte europea, Milano 2004.