Święty Jan Paweł II na znaczkach Poczty Polskiej
2025-02-11
Filatelistyczna dokumentacja wielkiego pontyfikatu św. Jana Pawła II nie skończyła się wraz z jego odejściem do domu Ojca. Fascynacja jego osobą, nauczaniem i dziełem trwa. "Żaden człowiek w historii ludzkości i w całej historii poczty
nie doczekał się tylu wydań i takiej liczby emisji, liczby znaczków, jak
Jan Paweł II" - przekonuje znany biblista i filatelista, członek Polskiej Akademii Filatelistyki ks. prof. Waldemar Chrostowski, autor dwóch albumów poświęconych emisjom papieskim. Pierwsze znaczki z papieżem z Polski wydały jednak afrykańskie kraje - Gabon i Kamerun i poczta Dominikany. Poczta Polska wprowadziła do obiegu ponad 50 emisji znaczków papieskich. Ale są też kraje, które unikały lub przemilczały ten temat, np. poczty Francji, Szwajcarii, Stanów Zjednoczonych, Rosji czy Grecji.
1. Fenomen Papieża z dalekiego kraju na znaczkach pocztowych
Warto zauważyć, że znaczki pocztowe spełniają istotną funkcję społeczną i kulturową. W wielu krajach zwłaszcza głowy państw - urzędujący prezydenci są eksponowani na znaczkach pocztowych ze względów urzędowych i patriotycznych. Są jednak osoby, które przekraczają granice państw i kontynentów, by zdobywać popularność i znaczenie globalne. Właśnie do takich postaci należy osoba św. Jana Pawła II. Żaden człowiek w tak krótkim czasie nie doczekał się tylu emisji znaczków z najrozmaitszych zakątków globu.
Kolekcja znaczków, usystematyzowana i wszechstronnie opracowana przez prof. Chrostowskiego, liczy setki emisji i tysiące znaczków, bloków i arkusików przygotowanych przez 150 zarządów pocztowych z całego świata. Zbiór warszawskiego biblisty obejmuje dwa tomy i dwa okresy prezentacji gromadzonych walorów: od 1978 do 2005 (od wyboru do śmierci - 440 emisji) i od 2005 do 2015 roku (od przejścia do domu Ojca do kanonizacji - 363 emisje). Zbiór, wielokrotnie prezentowany w
różnych miastach Polski i świata, m.in. w Pałacu Prezydenckim w Warszawie czy siedzibie ONZ w Genewie,
został przekazany Muzeum Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego,
tworząc swoją ekspozycję w Świątyni Opatrzności Bożej w
Warszawie. Po tym okresie nadal ukazują się nowe znaczki z wizerunkiem św. Jana Pawła II, upamiętniające kolejne rocznice życia, wyboru i kanonizacji.
Papież jest pokazywany na znaczkach w różnych
dynamicznych sytuacjach, często na tle krajobrazów odwiedzanych krajów
oraz ich zabytków i kościołów, a także dzieł sztuki. Zazwyczaj ma to miejsce z okazji wizyt papieskich w danych krajach (104 podróże zagraniczne do 129 krajów świata). Często bywa
umieszczany na walorach pocztowych w towarzystwie polityków i
osobistości świata dyplomatycznego, społecznego czy religijnego, np. Matki Teresy z Kalkuty. Spotykamy jego wizerunki obok innych wielkich Polaków, np. Fryderyka Chopina, Mikołaja Kopernika czy Stefana kard. Wyszyńskiego.
Jeden z najdłuższych pontyfikatów papieskich przełomu XX i XXI wieku został udokumentowany przez twórców emisji pocztowych ponad 300 krajów (zob. https://colnect.com/pl/stamps/countries/theme/swieci). Filatelistyczne "papalia" są świadectwem ogromnego wpływu i popularności Jana Pawła II w historii ogólnoświatowej. "Dotarcie do niektórych, wydanych bardzo daleko od Polski i w bardzo
małych nakładach, wymaga sporo zabiegów, a czasami zwyczajnego
szczęścia. Gdy kolekcjoner ogląda te walory w swoim zbiorze, przypomina
sobie historię ich zdobycia. Niedawno włączyłem do swojej kolekcji blok
Poczty Słowenii, wydany w Wielkim Jubileuszu Roku 2000, na którym
przedstawiono wykonane z brązu drzwi katedry w Lubljanie, a na nich
widnieje podobizna Jana Pawła II. Przez kilka lat nikt tego nie
zauważył, a obecnie walor jest trudny do zdobycia" - wyznał ks. Chrostowski.
Naszą uwagę skupimy na różnych emisjach Poczty Polskiej poświęconych życiu, nauczaniu i misji św. Jana Pawła II. Pomocą służą nam dwa specjalistyczne katalogi filatelistyczne: polski - Fiszera i niemiecki - Michela oraz katalogi internetowe, np. Colnet, które ułatwiają ustalenie miejsca i daty wydania emisji papieskich.
2. Papież na polskich znaczkach w latach 1978-2005
Historia polskich znaczków o tematyce religijnej sięga okresu międzywojennego i powojennego. Przyszli święci Kościoła - Królowa Jadwiga i Brat Albert - pojawili się na znaczkach w roku 1938 i 1939 (Fi 312 i 334) oraz w 1947 (Fi 421. 430. 443) i 1964 (Fi 1341). Pierwsze polskie znaczki z papieżem Janem Pawłem II wprowadzono do obiegu z okazji pierwszej jego wizyty w Polsce w czerwcu 1979 roku. Były to dwa znaczki przedstawiające papieża na tle fasady Bazyliki Mariackiej w Krakowie (Fi 2482; Mi 2631) i Pomnika Męczeństwa Narodów w byłym obozie zagłady Auschwitz-Birkenau (Fi 2483; Mi 2632) oraz dwa boki przedstawiające portret Jana Pawła II na tle katedry św. Jana w Warszawie (Bl 106a-b). Bloki różnią się kolorami: złoty (Mi 2631) i srebrny (Mi 2632).
Fi 2482 i blok 106
Trzeba przyznać, że pierwsze polskie znaczki papieskie są piękne. W pierwszym roku pontyfikatu ukazały się też znaczki z Papieżem z Polski poczty Watykanu, Gambii, Dominikany Mauritiusa, Salwadoru, Irlandii i Kamerunu.
Druga wizyta w Polsce w 1983 roku zaowocowała kolejną serią znaczków papieskich, zob. Jan Paweł II na tle wieży z Jasnej Góry i z krzyżem papieskim na tle bazyliki MB Niepokalanej Wszechpośredniczki Łask w Niepokalanowie (Fi 2720-21; Mi 2668-69) oraz bok 121.
Fi 2720 i blok 121
Wizyta pasterska i nauczanie papieskie ewidentnie przyczyniły się do podniesienia na duchu narodu polskiego. Warto zauważyć, że miesiąc po wizycie Jana Pawła II w Polsce został zniesiony w kraju stan wojenny (22 lipca 1983 roku). Następna podróż do kraju w 1987 roku upamiętniona została znaczkiem przedstawiającym zamek królewski w Warszawie, gdzie odbyło się spotkanie papieża z generałem Jaruzelskim. Poczta Polska wydała z tej okazji blok (Fi 132; Mi 102), na którym umieszczono portrety Jana Pawła i przewodniczącego Rady Państwa PRL. Na marginesie bloku widnieje wizerunek Orła z Sali Audiencyjnej Zamku Królewskiego (XVIII w.) oraz okolicznościowy napis upamiętniający spotkanie w Warszawie.
Fi 2950 i bok 132
Z okazji III wizyty papieża w Polsce wydrukowano też dwa znaczki oraz blok 133, na którym obok wizerunku papieża umieszczono schematy czterech nowowybudowanych kościołów z diecezji tarnowskiej i wrocławskiej.
Fi 2951 i blok 133
Drugą dekadę pontyfikatu Jana Pawła II inicjuje znaczek upamiętniający 70. rocznicę urodzin papieża, ale wprowadza również w bardzo intensywny okres posługi duszpasterski i ewangelizacyjnej (zob. też znaczki z okazji 75 i 80 rocznicy urodzin).
70. rocznica - Fi 3117 (Mi 3265); 75. rocznica - Fi 3388 (Mi 3536); 80. rocznica - Fi 3682-84 (Mi 1338-40)
Warto odnotować nie tylko jego liczne podróże - pielgrzymki po wszystkich kontynentach świata, ale też systematyczne nauczanie katechetyczne (regularne katechezy środowe) i doktrynalne (encykliki - 14, adhortacje - 14, konsytuacje apostolskie - 12, listy apostolskie - 42, liczne przemówienia i homilie), które w tym okresie stanowią - coraz bardziej intensywne - przygotowanie do Wielkiego Jubileuszu Roku 2000.
Jednym z najbardziej oryginalnych inicjatyw pastoralnych papieża z Polski są - zainicjowane w 1985 r. listem do młodych całego świata Parati semper - Światowe Dni Młodych (ŚDM), które co roku obchodzono w Rzymie i diecezjach, a co dwa lata w różnych miastach świata. W czasie pontyfikatu Jana Pawła II odbyło się 17 edycji ŚDM (w tym 9 ogólnoświatowych: Rzym - 1985, Buenos Aires - 1987, Santiago de Compostela - 1989, Częstochowa - 1991, Denver - 1993, Manila - 1995, Paryż - 1997, Rzym - 2000, Toronto - 2002). Światowe Dni Młodych w Częstochowie - Jasnej Górze zgromadziły tłumy młodych, również z dawnego tzw. Bloku Wschodniego.
IV wizyta papieża w Polsce - Fi 3186-87 i ŚDM w Częstochowie - blok 143
Papież Wojtyła wyznał: "Nie byłoby na Stolicy Piotrowej tego Papieża Polaka, gdyby nie było Twojej wiary, nie cofającej się przed więzieniem i cierpieniem, Twojej heroicznej nadziei, Twego zawierzenia bez reszty Matce Kościoła..." - powiedział w 1978 roku Jan Paweł II do Prymasa Stefana Wyszyńskiego.
Prymas Tysiąclecia w I rocznicę ŚDM w Częstochowie - Fi 3247-48
XV rocznica pontyfikatu Papieża upamiętnił znaczek oraz blok przedstawiający portret na tle kopuły i fasady Bazyliki św. Piotra w Rzymie (zob. XX rocznicę - 1998 i XXV rocznica pontyfikatu - 2003 rok). Znaczek w bloku posiada zabezpieczenie przed fałszowaniem postaci tzw. szerokiego ząbka wykonanego dwukrotnie w dolnej części pionowej perforacji. W tym czasie pojawiają się znaczki z Papieżem z krajów za tzw. "zamkniętą kurtyną" (komunistycznych), np. Albanii (Mi 2522), Mongolii (Mi 2466-68), Łotwy (Mi 360), Litwy (Mi 533-36).
15. rocznica - Blok 153, 20. rocznica - Fi 3584; Mi 3732) oraz 25. rocznica pontyfikatu - Fi 3867 (Mi 4017)
V czy VI wizyta Papieża w Polsce w 1997? Jedni uznają pobyt JP II w Skoczowie pod koniec II pielgrzymki do Czech w 1995 jako piątą pielgrzymkę, a inni jej nie uznają (zob. VI wizyta w Polsce - 1999 rok). Długa pielgrzymka na przełomie maja i czerwca 1997 r. przynosi nowe walory filatelistyczne w postaci pięknego bloku 160 (Mi Bl 86), przedstawiającego Papież w sztach liturgicznych na tle krajobrazu tatrzańskiego z krzyżem na Giewoncie. Pozostanie w pamięci hołot górali i słowa Papieża: "Dzisiaj dziękowałem Bogu za to, że
Wasi przodkowie wznieśli ten Krzyż na Giewoncie. I ten krzyż mówi całej
Polsce Sursum Corda!" – zwrócił się do wiernych w Zakopanem Jan Paweł II (6 czerwca 1997).
Zakopane 1997 - Fi 3507; Bl 160 (Mi Bl 130) oraz VI wizyt w Polsce - Fi 3616-19 (Mi 3768-71)
Prymas Wyszyński proroczo zapowiedział, że Jan Paweł II wprowadzi Kościół w Nowe Tysiąclecie. Papież intensywnie przygotowywał się do tego wydarzenia. W Liście Terti Millennio adveniente (1994) wyznaczył program obchodów Jubileuszu Roku 2000. Znalazło to również swoje odzwierciedlenie na emisjach znaczków z różnych krajów. Wydarzenie "Kościół na progu Trzeciego Tysiąclecia" znalazło swoje odzwierciedlenie w kilku emisjach filatelistycznych Poczty Polskiej, np. znaczek przedstawiający reprodukcję fotografii wykonanej w no Bożego Narodzenia 1999 r. z Papieżem klęczącym na modlitwie po uroczystym otwarciu Drzwi Świętych Bazyliki św. Piotra w Rzymie oraz serię upamiętniająca Narodową Pielgrzymkę do Rzymu i zakończenie obchodów Wielkiego Jubileuszu oraz seria szesnastu znaczków "Polskie Milenium". Tutaj na znaczkach upamiętniono wielkie postacie i wydarzenia 1000-lecia, symbolizujące wybrane aspekty historii, kultury i nauki Polski i Polaków. Oczywiście pierwsze miejsce zarezerwowano tu dla Jana Pawła II (Fi 3780).
Wielki Jubileusz 2000 - Fi 3672 (Mi 3820), Narodowa Pielgrzymka do Rzymu - Fi 3696-97 oraz zakończenie obchodów - Fi 3727 (Mi 3875) oraz seria "Polskie Milenium" - Fi 3780-3795 (Mi 3930-3945).
Innym znamiennym owocem obchodów jubileuszowych jest wzrost świadomości Polaków w kwestii roli Jana Pawła II w dziejach przemian społeczno-religijnych, kultury i dziedzictwa narodowego, stąd inauguracja obchodów narodowego "Dnia Papieskiego". Od 2001 roku w polskim Kościele, w niedziele poprzedzającą rocznicę wyboru Papieża (uchwała sejm RP: "w hołdzie największemu autorytetowi XX wieku, człowiekowi, który sięgając do źródeł chrześcijaństwa, uczył nas solidarności, odwagi i pokory"- 27 lipca 2005), obchodzony jest dzień wdzięczności i promocji nauczania Jana Pawła II, koordynowany przez Fundację "Dzieło Nowego Tysiąclecia".
Dzień Papieski Nie lękajcie się! X 2001 - Fi 3778 (Mi 3928).
VII wizyta papieska okazała się ostatnią pielgrzymką do "ukochanego kraju". Postępująca choroba i ograniczenia fizyczne sprawiły, że "gasły" siły Papieża. Podczas tej wizyty Jan Paweł II zwieńczył dzieło kultu Miłosierdzia Bożego - konsekrował sanktuarium w Krakowie-Łagiewnikach. Papież odwiedził Kalwarię Zebrzydowską i Kraków-Łagiewniki. Na okolicznościowym bloku widnieje postać Jana Pawła II z krzyżem pasterskim w geście pozdrowienia ("pożegnania") w perspektywie Zamku Królewskiego na Wawelu.
VII wizyta w Polsce - Fi seria 3834-35 oraz Fi 3839 (Blok 180)
Seria dwudziestu pięciu znaczków z okazji 25. rocznicy pontyfikatu (2003) Ojca Świętego Jana Pawła II jest swego rodzaju podsumowaniem całej misji Papieża "z dalekiego kraju". Jego pontyfikat trwał blisko 27 lat (trzeci pod względem długości po św. Piotrze i bł. Piusa IX).
Pontyfikat Jana Pawła II - Fi 3868-3892; Mi 4018-4042
Jest to filatelistyczna kronika pontyfikatu Jana Pawła II, dokumentująca najważniejsze wydarzenia z kolejnych lat: od 1978 do 2002 roku. Podobny charakter podsumowujący ma emisja Poczty Polskiej i Watykańskie z 2004 roku: "Osiem wizyt duszpasterskich ojca świętego Jana Pawła II w Polsce" (Visite pastorali del Santo Padre Giovanni Paolo II in Polonia - Emissione congiunta - Citta del Vaticano - Polnia) Dwa arkusiki zawierające cztery znaczki o jednakowym nominale z przywieszkami po lewej i prawej stronie (Fi 3959-62 i blok 188-189; Mi 1474-1481). Ostatnie dwa znaczki - wieńczące pontyfikat - ukazały się 8 i 22 kwietnia 2005 roku.
Wizyty Jana Pawła II - Fi 3959, 3964; znaczek Fi 4025 i 4031 oraz blok 193 (Mi 4181; Bl. 162)
Papież Jan Paweł II podczas prawie 27-letniej posługi kanonizował 478 świętych (w tym 9
Polaków oraz dwóch świętych związanych z Polską); beatyfikował 1318
błogosławionych (w tym 154 Polaków), przewodniczył 6 zgromadzeniom generalnym i 7 zgromadzeniom specjalnym synodu
biskupów; przyjął ponad 1350 osobistości politycznych.
Po długiej chorobie Wielki Jan Paweł II odszedł do domu Ojca 2 kwietnia 2005 roku. Wydarzenie to odnotowało ok. 100 emisji pocztowych z całego świata. Poczta Watykańska wydała trzy znaczki z okazji śmierci Jana Pawła II i wyboru następcy - Sede Vacante MMV (Mi 1514-15). Podobnie uczyniły Poczty Paragwaju (Mi 4956), Chorwacji (Mi 710), Rumunii (mi 5926-27), Austrii (zob. znaczek z 14 kwietnia 2005: Tod von papst Johannes Paul II - Mi 2521), Hondurasu (Mi 1772-73), Malty (Mi 1381), Serbii (Mi 330), Argentyny (Mi 2966), Tanzanii (Mi 4251-54), Niemiec (Mi 2460), Węgier (zob. znaczek i blok z 18 maja 2005 - Mi 5028 i Bl 299) i innych.
3. Święty Jan Paweł II na polskich znaczkach po "odejściu do domu Ojca"
Odchodzenie Wielkiego Papieża było czasem rekolekcji narodu, wypełnione modlitwą, zadumą i wdzięcznością za dar jego osoby i misji. Uroczystość pogrzebowa zgromadziła przywódców z całego świata i tłumy wiernych (8 kwietnia 2005). Mszy św. koncelebrowanej przez tysiące kardynałów, biskupów i patriarchów, przewodniczył dziekan kolegium, kard. Joseph Ratzinger (późniejszy następca Benedykt XVI). Zgromadzeni na uroczystości wierni mieli ze sobą transparenty z napisem Santo subito („święty natychmiast”). Rzeczywiście proces kanonizacyjny rozpoczął się bardzo szybko, z odstąpieniem tradycyjnego pięcioletniego okresu oczekiwania. Postulatorem procesu został ks. Sławomir Oder (obecny Biskup Gliwicki). Benedykt XVI już 19 grudnia 2009 r. ogłosił go Czcigodnym Sługą Bożym, a uroczystość beatyfikacyjna odbyła się w Niedzielę Miłosierdzia Bożego 1 maja 2011 roku. Papież Franciszek przewodniczył uroczystości kanonizacyjnej dwóch papieży Jana XXIII i Jana Pawła II - 27 kwietnia 2014 roku.
Filatelistyka na całym świecie nie zapomniała o Janie Pawle II po jego odejściu "do domu Ojca". Wręcz przeciwnie kolejne dwie dekady przyniosły jeszcze większe zainteresowanie Wielkim Papieżem. Tylko w okresie od 8 kwietnia 2005 do 21 grudnia 2015 wprowadzono do obiegu 363 emisje znaczków, arkusików i bloków z Janem Paweł II.
Poczta Polska również kontynuowała swoją misję utrwalania pamięci o swoim wielkim rodaku. Pierwszą rocznicę śmierci uczciły poczty Kuby, Zimbabwe, Wysp św. Tomasza i Księżyca, Filipin, Gwinei czy Mongolii. W 2007 roku wprowadzono do obiegu znaczek i arkusik z okazji ćwierćwiecza działalności Fundacji Jana Pawła II. Natomiast rok później ukazał się znaczek i arkusik w 30. rocznicę wyboru Karola Wojtyły na Papieża.
Fundacja Jana Pawła II - Fi 4091 (Mi 4339) oraz 30. rocznica wyboru - Fi 4253 (Mi 4403)
Po krótkiej przerwie - podczas której poczty światowe wciąż emitowały różne ciekawe walory - pojawiły się kolejne polskie znaczki w roku 2011: najpierw z okazji 100. rocznicy urodzin wraz z kard. Adamem Kozłowieckim (Fi 4363; Mi 4513), a później z okazji beatyfikacji - znaczek i blok - wspólna emisja Poczty Polskiej i Watykanu.
Kard. Kozłowiecki i Jan Paweł II - Fi 4363 oraz uroczystość beatyfikacyjna - kwiecień 2011 (Fi 4370; bl 197)
W roku 2010 zainicjowano cykl znaczków pod nazwą "Śladami Karola Wojtyły". Pierwsze znaczki upamiętniają Wadowice, Niegowić i Kraków, miejsca związane z osobą Papieża Polaka.
Śladami Jana Pawła II: Wadowice - Fi 4334; Niegowić - Fi 4384 i Kraków - Fi 4436
Znaczącym wydarzeniem była uroczystość kanonizacyjna (27 kwietnia 2014 roku), która zaznaczyła się wieloma pięknymi emisjami filatelistycznymi urzędów pocztowych z całego świata (zob. wg colnet.com/: Austria, Chorwacja, Filipiny, Gambia, Grenada, Gwinea, Gwinea Bissau, Hiszpania, Liechtenstein, Malta, Mozambik, Niger, Republika Środkowoafrykańska, Saint Vincent i Grenadyny, Mikronezja, Togo, Tuvalu, Wallis i Futuna, Węgry, Włochy, Wyspy św. Tomasza i Książęce, Wyspy Salomona. Kolejny raz z tej okazji wprowadzono też do obiegu wspólną emisję znaczków Poczty Polskiej i Watykanu (Mi 1800-02; Bl 43-44). Pierwszy znaczek i blok przedstawia portrety dwóch świętych papieży: św. Jana Pawła II i św. Jana XXIII oraz ozdobny arkusik i blok w dwóch wersjach.
Kanonizacja - Rzym (Fi 4516-17; Bl 257; Mi 1799; Bl 143 oraz Fi 4518; Bl 258 i 259; Mi 1802; Bl 144 i 145
Dziedzictwo Wielkiego Papieża wciąż domaga się wnikliwych studiów i interdyscyplinarnych badań na wielu polach nauki, kultury i religii. Pozostają trwale owoce jego nauczania i działalności społeczno-kulturowej. Jednym z nich jest idea Światowych Dni Młodzieży, która była kontynuowana przez papieża Benedykta XI (Kolonia - 2005; Sydney - 2008; Madryt - 2011) oraz Franciszka (Rio de Janeiro - 2013; Kraków - 2016; Panama - 2019; Lizbona - 2023). Z okazji XXXI ŚDM w Krakowie - 26-31 lipca 2016 roku pod hasłem Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią (Mt 5,7)
- ukazał się znaczek i dwa arkusiki upamiętniające to wydarzenie. Drugi arkusik zawiera sześć znaczków. Na górnym marginesie drugiego arkusika umieszczono nazwę emisji, a na bocznych i dolnych słowa "W was jest nadzieja" w języku polskim, angielskim, hiszpańskim i włoskim.
ŚDM Kraków`2016 - Fi 4610-11; Mi 4760-61; Ark. 294 i 295.
Kolejna dekada filatelistycznej dokumentacji pamięci i kultu św. Jana Pawła II niesie ze sobą utrwalone przekonanie o znaczeniu tej postaci i jego dzieła w historii narodu polskiego. Chodź nie używa się jeszcze oficjalnie nazwy "Jan Paweł II Wielki', to wielu autorów zaczyna używać już tego określenia na wzór wielkich wcześniejszych papieży i doktorów Kościoła. W ostatnich latach Poczta Polska wprowadza do obiegu znaczki z okazji różnych rocznic papieskich, np. 40. rocznicę wyboru kardynała Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową (2018), 40. rocznicę I pielgrzymki papieża do Polski (2019) czy 100. rocznicy urodzin Świętego Jana Pawła II (emisja wspólna Poczty Polski - Mi 5205 i Słowacji - Mi 903) oraz (emisja wspólna Poczty Polski - Mi 5244 i Watykanu - Mi 2005). Poczta Węgier z tej okazji wprowadził do obiegu piękny blok 448 (Mi 6120).
40. rocznica wyboru JPII - Fi 4874; ark. FS 01 i kop. FDC01
40. rocznica I pielgrzymki do Polski - Fi 4975 Bl. 333 oraz 100. rocznicy urodzin - Fi 5055 i 5094 (Mi 5244)
Upamiętniane są również inne trwałe owoce posługi pastoralnej i ewangelizacyjnej św. Jana Pawła II. Jednym z nich jest rozwój na skalę światową kultu Miłosierdzia Bożego, który posiada swoją historię i dokumentację filatelistyczną. Ogromy udział w jego uznaniu i rozpowszechnieniu ma właśnie papież Jan Paweł II. To on inspirował badania ks. prof. Ignacego Różańskiego nad przesłaniem Apostołki Bożego Miłosierdzia s. Faustyny Kowalskiej i analizą jej „Dzienniczka”. Papież Wojtyła odwołał Notyfikację zakazującą szerzenia kultu Miłosierdzia Bożego (1978), wydał dekret o heroiczności cnót s. Faustyny i ogłosił dekret o cudzie za jej przyczyną (1992), następnie przewodniczył uroczystości beatyfikacyjnej w Krakowie (18 kwietnia 1993) i kanonizacyjnej w Rzymie (30 kwietnia 2000). On też ustanowił Święto Miłosierdzia Bożego na II Niedzielę Wielkanocną oraz konsekrował sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Krakowie-Łagiewnikach (2002). 22 lutego 2021 roku wprowadzono do obiegu piękny znaczek z przywieszkami oraz blok z okazji 90. rocznicy objawień Jezusa Miłosiernego siostrze Faustynie.


Objawienia Jezusa Miłosiernego - Fi 5127; Bl 353 oraz 30. rocznica Radia Maryja - Fi 5188
Papież równie konsekwentnie wspierał - za życia i po śmierci - dzieło ewangelizacyjne, jakim jest Rodzina Radia Maryja (zob. 10. rocznica - Fi 3798; Bl 178 czy 25. rocznica RM`2001 - Fi 4736). Z okazji 30. rocznicy powstania tego dzieła wprowadzono do obiegu znaczek przedstawiający Papieża modlącego się przed figurą Matki Boskiej Fatimskiej.
Święty Papież jest szczególnym orędownikiem naszego narodu; patronem Rodzin, Światowych Dni Młodzieży, Ruchu Apostolstwa Młodzieży i Akcji Katolickiej w Polsce oraz polsko-ukraińskiego pojednania. Jest też patronem tysięcy szkół i kilku uniwersytetów oraz wielu instytucji społeczno-kulturalnych, np. Fundacji Jana Pawła II w Watykanie, Domu Polskiego w Rzymie, Centrum Kulturalnego w Waszyngtonie, Śląskiego Centrum Zdrowia w Katowicach, Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie, a w diecezji gliwickiej funkcjonuje Centrum Edukacji im. św. Jana Pawła II.
***
Opierając się na dokumentacji ks. prof. Chrostowskiego oraz katalogach znaczków Fiszera i Michela, uzupełnionych o najnowsze walory papieskie, trzeba uznać ok. 50 polskich emisji o Janie Pawle II (do 2025): 90 znaczków, 17 bloków, 75 arkusików, 61 kopert filatelistycznych. Siedem emisji znaczków wydano jako wspólne Poczty Polski i Watykanu. Jest to ewenement na skalę światową! Choć inne urzędy pocztowe z różnych krajów prześcigają się w wprowadzeniu walorów filatelistycznych o Papieżu z Polski, to nasze znaczki pocztowe należą do wyjątkowo cennych artystycznie i konsekwentnie dokumentujących dzieło i kult naszego wielkiego Rodaka.
ks. Jan Kochel
Bibliografia:
Chrostowski W., Święty Jan Paweł II na znaczkach pocztowych świata 1978-2005, Kraków 2017.
Chrostowski W., Święty Jan Paweł II na znaczkach pocztowych świata 2005-2015, Kraków 2021.
Colnet [internetowy katalog znaczków]. Temat: Święci, w: https://colnect.com/pl/stamps/countries/theme/swieci/.
Fischer A. i W., Katalog polskich znaczków pocztowych (i z Polską związanych), t. I, Bytom 2025 (skrót Fi).
Jackowski A., Leksykon pielgrzymek Jana Pawła II, Kraków 2006.
Michel. Europa 2022/2023, Band. 1-16, Fulda 2023 (skrót Mi).
Papież globalny. Jan Paweł II na znaczkach – rozmowa z ks. prof. Waldemarem Chrostowskim (KAI), w: https://archwwa.pl/aktualnosci/papiez-globalny-jan-pawel-ii-na-znaczkach-rozmowa-z-ks-prof-w-chrostowskim/.
Wielka Encyklopedia Jana Pawła II, T. I-XLIII, Warszawa 2005.
Zięba M., Pontyfikat na czasy zamętu. Jan Paweł II wobec wyzwań Kościoła i świata, Poznań 2020.