Rok Święty, ogłoszony przez papieża Franciszka, skłonił wspólnotę Kościoła do głębszej refleksji nad chrześcijańską nadzieją. Jest to temat niezwykle aktualny w naszych dniach, kiedy wszystkie moce ciemności 

Światło wiary rozprasza ciemności na ścieżkach współczesnych pielgrzymów, którzy poszukują nadziei życia wiecznego. Oni potrzebują przewodników, nauczycieli, wychowawców, których warto słuchać, naśladować, którym warto pozwolić się prowadzić. Papież Franciszek, ogłaszając Rok Jubileuszowy 2025, zaproponował jego motto „Pielgrzymi nadziei”, podkreślając tym samym potrzebę podjęcia podróży duchowej i odnowy wiary. Takiej podróży winna towarzyszyć nadzieja, która „nie może zawieść, ponieważ miłość Boża wypełniła nasze serca przez Ducha Świętego, który jest nam dany” (Rz 5,5). 

Tradycja Roku Jubileuszowego wywodzi się ze Starego Testamentu. Kościół przejął ją i rozwinął w XIV wieku. Początkowo obchodzono go co 100 lat, później skrócono ten czas do 50, by wreszcie ustalić celebrację obchodów Roku Jubileuszowego co 25 lat. Biblijne korzenie obchodów jubileuszowych sięgają świętowania „wyzwolenia wszystkich mieszkańców kraju” (Kpł 25,10). Ogłoszono rok święty (hebr. jobel – „trąba lub róg ogłaszający rok jubileuszowy”) jako święto dla narodu i rodziny. Prorok Izajasz przedstawia się tu jako zwiastun – herold, który w imieniu Boga głosił dobrą nowinę ubogim, wolność jeńcom, swobodę więźniom oraz obwieszczał rok łaski od Pana (Iz 61,1n). Do obrazów z tego proroctwa nawiązał Jezus w programowym wystąpieniu w synagodze w Nazarecie. Po lekturze zwoju Izajasza oznajmił On wszystkim zebranym: „Dziś wypełniło się słowo, które słyszeliście” (Łk 4,21). Obraz jubileuszu wyzwolenia nawiązuje do duchowego odpuszczenia grzechów (por. Mt 26,28; Łk 24,47) oraz darowania konkretnych długów i zobowiązań (Mt 18,21-35; Łk 3,3-6). Idea jubileuszu odtąd przenika całe życie Kościoła: rozpoczyna się w dniu zesłania Ducha Świętego (Dz 1,7-8), a dopełni się w czasie ustalonym przez Boga. Chodzi o czas pocieszenia i ponownego przyjścia Chrystusa – czas „odnowienia wszystkich rzeczy” (Dz 3,21; 2 Kor 5,17; Ap 21,5). 

Papież Franciszek, inicjując jubileusz, ogłosił bullę Spes non confundit („Nadzieja zawieść nie może”; Rz 5,5), którą wręczył przedstawicielom Kościoła powszechnego z różnych stron świata [Franciszek, 2024]. W niej nadzieja jest głównym przesłaniem jubileuszu. Apostoł Narodów przekonuje, że jest ona skutkiem usprawiedliwienia, obiecana i wyczekiwana jako „pokój z Bogiem” (Rz 5,1). Dzięki chrześcijańskiej nadziei całe życie przenika miłość Boga, która dana jest nam przez Ducha Świętego (Dz 2,17; Ga 4,6; Ef 5,2). Nasza ziemska wędrówka domaga się przenikania się trzech cnót teologicznych: wiary, nadziei i miłości. Ostatecznie miłość Boga okazana ludziom przez Jezusa Chrystusa i udzielona w Duchu Świętym jest gwarancją odpuszczenia grzechów – wyzwolenia – zbawienia (1 J 4,7-21).

W bulli jubileuszowej przywołuje też Maryję jako Matkę i Wychowawczynię nadziei: „Nadzieja znajduje swoje najwznioślejsze świadectwo w Matce Bożej” – pisze papież. „W Niej widzimy, że nadzieja nie jest łatwowiernym optymizmem, lecz darem łaski w realizmie życia. Jak każda mama, za każdym razem, gdy patrzyła na swego Syna, myślała o Jego przyszłości i z pewnością w Jej sercu pozostały wyryte te słowa, które Symeon skierował do Niej w świątyni: Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu sprzeciwiać się będą. A Twoją duszę miecz przeniknie (Łk 2,34-35). A u stóp krzyża, gdy widziała, jak niewinny Jezus cierpi i umiera, chociaż odczuwała potworny ból, powtórzyła swoje «tak», nie tracąc nadziei i ufności w Panu. W ten sposób współpracowała dla nas w wypełnianiu tego, co powiedział Jej Syn, zapowiadając, że będzie musiał wiele cierpieć, że będzie odrzucony przez starszych, arcykapłanów i uczonych w Piśmie; że będzie zabity, ale po trzech dniach zmartwychwstanie (Mk 8,31). A w udręce tego bólu, ofiarowanego z miłości, stała się naszą Matką, Matką nadziei. To nie przypadek, że pobożność ludowa stale przyzywa Najświętszą Dziewicę jako Stella Maris [tj. Gwiazdę Morza], tytuł wyrażający pewną nadzieję, że w burzliwych wydarzeniach życia Matka Boża przychodzi nam na pomoc, wspiera nas i zaprasza do ufności i do zachowania nadziei” [Franciszek, 2024, nr 24].

Warto zatem pójść po śladach Matki nadziei, ucząc się od Niej medytacji i działania na wzór biblijnych pielgrzymów. Oni nosili w sobie głębokie przekonanie: „Pochodnią dla nóg moich jest Twoje słowo,/ i światłem dla moich ścieżek […]/ Panie, ożyw mnie według Twego słowa” (Ps 119,105.107).

W Roku Jubileuszowym dziękujemy Bogu za czas łaski i hojnie udzielane „odpusty duchowe”, szczególnie tym, którzy czują się przygnieceni ciężarem swych win. Z wdzięcznością zwracam się w stronę tych wszystkich, którzy żyją na co dzień wiarą, nadzieją i miłością. Dziękuję zwłaszcza Księdzu Profesorowi Antoniemu Troninie, rozmiłowanemu w Księdze Psalmów, a obchodzącemu 80. rocznicę urodzin. Dedykuję Czcigodnemu Jubilatowi te medytacje w rytmie lectio divina z darem przyjaźni i modlitwą ufności.

ks. Jan Kochel