Postać św. Andrzeja Boboli - patrona Polski - wciąż budzi zainteresowanie i pewne "emocje" w naszym kraju. Święty kapłan Towarzystwa Jezusowego (SJ), męczennik z Polesia, kilka razy intensywnie dopominał się o swój kult, zapewniając o orędownictwie w niebie dla tych, którzy będą modlić się za jego przyczyną. Skuteczny w ewangelizacji i dialogu z Kościołem na Wschodzie stał się patronem na czasy wojny i kryzysu. Kanonizowany w 1938 roku w Rzymie powrócił do kraju jako nieugięty orędownik, skłaniający do męstwa gnuśnych i obojętnych ludzi naszych czasów (Pius XI - Rzym, 17 kwietnia 1938).

Andrzej, syn szlachcica Mikołaja Boboli herbu Leliwa, urodził się 30 listopada 1591 r. w Strachocinie koło Sanoka. Uczeń szkoły jezuickiej w Braniewie (1606-1611), złożył śluby zakonne w końcu lipca 1613, a święcenia kapłańskie przyjął 12 marca 1622. Studiował filozofie i teologię w Akademii Wileńskiej. Pełnił funkcję rektora i kaznodziei w kościele św. Kazimierza w Wilnie, superiora domu zakonnego jezuitów w Bobrujsku, posługiwał w Warszawie, Łomży, Płocku, a latach 1652-57 jako kaznodzieja i misjonarz w Pińsku, Połocku i Wilnie. Poniósł śmierć męczeńską w Janowie Polskim 16 maja 1657 roku. "Pojmany [...] przez kozaków za to, że odrzucał błędy schizmatyków i z wielkim pożytkiem głosił wiarę katolicką, sieczony batogami, na wzór Jezusa Chrystusa uwieńczony ostrą koroną, ciężko spoliczkowany, leżał poraniony szablą. Wkrótce wyłupiono mu prawe oko, ściągnięto skórę z różnych części ciała i zaczęto okrutnie przypalać rany i rozcierać je szorstkimi wiechciami. Nie dosyć na tym; odcięto mu uszy, nos i wargi, wyciągnięto język z tyłu głowy, wreszcie wbito szydło w serce. O trzeciej po południu dzielny szermierz Chrystusa, przebity szablą, zdobył wieniec męczeństwa, dając podziwu godny widok męstwa" - wyznał w homilii kanonizacyjnym Pius XI.

Jego doczesne szczątki przebyły długą drogę, by powrócić do Polski i rozwinąć jego kult w sanktuarium w Warszawie: od krypty kolegium i kościoła św. Stanisława w Pińsku (1657-1808), krypty kościoła św. Stefana i kościół MB Różańcowej w Połocku (1808-1922), wystawy Ludowego Komisariatu Zdrowia w Moskwie (1922/23), bazyliki św. Piotra w Rzymie (1923/24), kościoła Imienia Jezus w Rzymie (1924-1938), kaplicy Jezuitów przy ul. Rakowickiej w Warszawie (1938/39), kościoła MB Łaskawiej (1939-1944), podziemi kościoła św. Jacka (1944/45), kaplicy przy ul Rakowieckiej (1945-1989), aż wreszcie 5 maja 1989 roku zostały złożone pod ołtarzem w sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie. Na terenie kraju i poza jego granicami powstało wiele kościołów i kaplic ku jego czci. Szczególnie wyróżnia się kościół parafialny i kaplica w Strachocinie (tzw. Bobolówka), miejscu urodzenia Świętego Jezuity.

Święty Andrzej, nazywany duszochwatem ("łowcą dusz"), jako misjonarz i wychowawca ludu, został ogłoszony drugorzędnym patronem Polski 16 maja 2002 roku na prośbę prymasa kard. J. Glempa (dekret Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów). Świętobliwy Jezuita był szczerze zatroskany o rozwój Ojczyzny i jej wierność Bogu. Znane są trzy przepowiednie (proroctwa) dotyczące przyszłości kraju: pierwsza, że Polska odzyska niepodległość, druga - Andrzej Bobola zostanie patronem Polski, trzecia - gdy będzie głównym patronem Polski, kraj będzie silny i zyska ogromne znaczenie (zob. J. i W. Operacz, Boży Wojownik. Opowieść o św. Andrzeju, Kraków 2022).

Prawdą jest, że w okresie epidemii COVID oraz kolejnych kryzysów w Kościele katolickim w Polsce, odżywał kult Świętego Męczennika i popularna stawała się nowenna ku Jego czci (zob. https://swietyandrzejbobola.pl/modlitwy-2/modlitwy/modlitwy-nowennowe/). Natomiast z okazji jubileuszu 100-lecia odzyskania niepodległości Ojczyzny, obchodzona była również 80. rocznica kanonizacji Andrzeja Boboli (2018). Wciąż potwierdza się jego żywy kult i orędownictwo (patronat) na naszym krajem, zwłaszcza w czasach kryzysu wiary i prześladowań katolików. Wydaje się, że Święty Męczennik woła dzisiaj do swoich rodaków słowami św. Jana Pawła II: „Abyście całe to duchowe dziedzictwo, któremu na imię «Polska», raz jeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas Chrystus na chrzcie świętym, – abyście nigdy nie zwątpili inie znużyli się, i nie zniechęcili, – abyście nie podcinali sami tych korzeni, z których wyrastamy. Proszę was: – abyście mieli ufność nawet wbrew każdej swojej słabości, abyście szukali zawsze duchowej mocy u Tego, u którego tyle pokoleń ojców naszych i matek ją znajdowało, – abyście od Niego nigdy nie odstąpili, – abyście nigdy nie utracili tej wolności ducha, do której On »wyzwala« człowieka, – abyście nigdy nie wzgardzili tą Miłością, która jest »największa«, która się wyraziła przez Krzyż, a bez której życie ludzkie nie ma ani korzenia, ani sensu” (JPII, 10 czerwca 1979).

Filatelistyka Polska w okresie rządów konserwatywnej prawicy zainicjowała serię znaczków o patronach Polski. Ukazały się kolejno znaczki upamiętniające: św. Stanisława Kostki (2018 - Fi 4856); św. Wojciecha (2019 - Fi 4955); św. Andrzeja Boboli (2020 - Fi 5056); św. Stanisława, biskup i męczennika z Krakowa (2021 - Fi 5152) oraz Matki Jasnogórskiej - Królowej Polski (2022 - Fi 5225 bl. 362). 16 maja 2020 do obiegu wprowadzono znaczek według projektu Bożydara Grozdewa, przedstawiający postać św.Andrzeja Boboli z obrazu autorstwa br. Bronisława Podsiadłego SJ oraz roślinny motyw ozdobny z orłem w koronie.

Św. Andrzej Bobola - Fi 5056

Edycji towarzyszyła kartka pocztowa FDC z okolicznościowym stemplem "Patroni Polski - 16.05.2020 - Warszawa 1". Na niej widoczny jest relikwiarz z sanktuarium narodowego św. Andrzeja Boboli w Warszawie.

  

FDC 1 - Patroni Polscy - Relikwiarz z Sanktuarium Narodowego w Warszawie; proj. B. Grozdew

Wcześniej ukazały się wydania okolicznościowe, np. znaczki "Poczty Solidarność" (tzw. drugiego obiegu), które przedstawiają polskich patriotów i orędowników - "Wierni Bogu i Ojczyźnie": błogosławionego Biskupa Michała Kozala (1893-1943), męczennika obozu koncentracyjnego w Dachau; ks. Piotra Skargi (1536-1612); św. Maksymiliana Kolbego (1894-1941), męczennika z Auschwitz; ks. prałata Teofila Boguckiego (1908-1987), proboszcza parafii na Żoliborzu; ks. Stanisława Brzóski (1834-1865), wikariusz parafii w Sokołowie Podlaskim, uczestnik i kapelana powstania styczniowego oraz św. Andrzeja Boboli (1591-1657), męczennika i patrona Polski.

   

Poczta Solidarność - wyd. drugiego obiegu.

Cenna jest też kartka pocztowa z 1994 roku wydana z okazji Kongresu Ruchów Katolickich 3-4 czerwiec 1994. Sanktuarium św. Andrzeja Boboli.

FDC 1994 - proj. P. Jaworowski

W serii kartek pocztowych pt. "Znikające Rzemiosła - Witrażownik" wprowadzono do obiegu kartkę pocztową FDC z 2011 roku, przedstawiającą witraż z sanktuarium św. Andrzeja Boboli z Warszawy; proj. A. Tabalczyk.

FDC 1 - 2011

Coraz popularniejsze stają się również tzw. znaczki personalizowane (wydawane przez różne stowarzyszenia, organizacje, parafie czy osoby prywatne), np. znaczek przedstawiający św. Andrzeja Boboli - Patron Złocieńca - wydany 16.05.2019 roku

Znaczek personalizowany - Poczta Polska (2019)

Postać i kult św. Andrzeja rezonuje zatem w obiegu religijnym i społeczno-kulturalnym naszego kraju. Sam Święty nie daje o sobie zapomnieć: budzi sumienia i wzywa do wierności Bogu i Ojczyźnie. 

Zbliżająca się 90. rocznica kanonizacji św. Andrzeja jest dobrą okazją do refleksji nad kondycją Polaków i ich wierności tradycji i hasłu: "Bóg - honor - Ojczyzna". Czy potrafimy słuchać naszych wieszczów i orędowników? Czy jesteśmy wierni dziedzictwu pozostawionemu nam przez wielkich rodaków: Piotra Skarga i Andrzeja Boboli? Jak wsłuchujemy się i naśladujemy Patronów naszej Ojczyzny: św. Wojciecha, św. bpa Stanisława, św. Stanisława Kostki, św. Andrzeja Boboli oraz naszej Królowej - Jasnogórskiej Pani? Czy w dostateczny sposób bronimy "dobre imię" św. Jana Pawła II? Co "wyczytaliśmy" i "wcieliliśmy w życie" z dzieł Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza, Cypriana K. Norwida, Zofii Kossak, Feliksa Konecznego, Stefana Wyszyńskiego czy Karola Wojtyły - Jana Pawła II? Jakie wartości chrześcijańskie pragniemy zachować i przekazywać kolejnym pokoleniom w różnych formach kultury i dziedzictwa narodowego?

W naszym "podzielonym" społeczeństwie, które potrzebuje zgody, przebaczenia i nadziei potrzeba modlitwy za przyczyną Świętego Jezuity - Patrona Jedności. Módlmy się zatem:

Święty Andrzeju Bobolo,
Stajemy w modlitwie, świadomi naszych podziałów, zranień
i braku jedności. Przychodzimy z tym wszystkim, co w nas
i wokół nas jest rozproszone, niespójne i poranione.
Pragniemy, aby Bóg, który jest Bogiem pokoju, prowadził nas
drogą pojednania i wewnętrznego ładu.
Ty nauczyłeś nas, że jedność nie rodzi się z przymusu ani
z milczenia wobec prawdy, lecz z wierności Ewangelii
i cierpliwej miłości wobec człowieka. Wstawiaj się za nami,
abyśmy w czasie tej nowenny pozwolili Bogu przemieniać nasze
serca, uzdrawiać relacje i odnawiać więzi.
Prosimy o światło Ducha Świętego na każdy dzień tej modlitwy -
abyśmy umieli zobaczyć, gdzie potrzebne jest pojednanie, gdzie
przebaczenie, a gdzie odważne świadectwo wiary.
Niech ta nowenna stanie się czasem wzrostu w jedności
z Bogiem i między nami.
Prosimy o to przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

ks. Jan Kochel 

Literatura:

Dobraczyński J., Mocarz. Opowieść o św. Andrzeju Boboli, Sandomierz 2024.

Operacz J. i W., "Boży wojownik. Opowieść o św. Andrzeju Boboli, Kraków 2022 (zob. https://andrzejbobola.info/ksiazka-bozy-wojownik).

Pius XI, Homilia na kanonizację św. Andrzeja Boboli, w: https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/pius_xi/homilie/andrzej_bobola_10051938#p1 (02.03.2026).

Pius XII, Enc. Invicti athletae Christi saeculo exact tertio a glorioso S. Andreae Bobolae martyrio, 16 maii 1957: AAS 49 (1957), s. 321-331 (zob. https://www.causesanti.va/it/santi-e-beati/andrea-bobola.html).

Poplatek J., Błogosławiony Andrzej Bobola. Życie - męczeństwo - kult, Kraków 1936 (https://andrzejbobola.info/pliki/Poplatek_Jan_Blogoslawiony_Andrzej_Bobola_1936.pdf).